Arteko ikuspegiak

Monumentalitatea eta Teknika Berriak Eskulturan

2009-05-14T15:30:00.000-07:00

XX. mendearen erdialdera arte hiru dimentsioetako formak tresnak besterik ez ziren. Faxismoak enkargaturiko lan guztiak propagandako helburua zuten. Horren ondoren, eskultura handiak sortzen hasi ziren helburu desberdinez, denak abstraktuak. Era berean tekniken garapenak eta teknologia berrien aplikapenak posible egin zuten obra hauek lehen efimeroak edo tenporalak zirela iraunkorrak izateko.

Maila honetako artista ezagun bat Calder da. Lan publiko bat egiteko enkargoa jsao ondoren 1952an ospea lortu zuen eta honi esker espazio handietan eta harrera espazio zabaletan kokatzen diren diseinuak egiten hasi zen metodo industrialak erabiliz.

Henry Moore
Henry Moore britainiarra eskulturak espazio publikoetan kokatzeko aukerak ikusi zituen lehenetariko bat izan zen. Arte arkaikoa ezagutzen zuen eta ikusi zuen modelo naturatik aparte egon zitekeela; ondoren Arp eta Picassoren eraginek eraman zuten bere obra abstrakziora eta hauekin gauzak irudikatu beharrean forma organikoak sortu nahi zituen eta haietan elementu naturalak konbinatzen hasi zen: hezurrak, harriak, zuhaitzeko azalak, maskorrak, etab. Naturako produktu hauek bere escultura inspiratu zuten.

Bere teknika bat asimetriatik dator printzipio dinamikoa bezala. Masarekin ikertzen hasi zen eta honetan zuloak egiten zituen eta hauen bidez eskultura eta inguruko espazioaren arteko erlazio berrizten zuen. Abstrakzioko aukeraz baliatu zen eta forma organikoak eta irudi etzanden arteko lotura aurkitu zuen, gai hau izaten oso errekurrentea bere obretan.

Moorek monumentalitaterako bidea hartu zuenean, paisaiako eskultura garatu zuen, hau da, eskultura eta naturaren arteko lotura sendo bat sortzen eta eskultura bakoitza toki zehatz baterako pentsatuta zegoen. Tamaina handiak eraman zuen Moore brontzea erabiltzera bere obretan. Bere lanak sentsualak, zuzenak, taktilak baina baita espiritualak beste konszientzia eta bizitzaren garapenari erreferentzia eginez. Berarekin mugimenduaren irudikapena desagertzen da eta formek hazkunde eta denboraren zauriaz salbu daude.

Chillida

XX. mendeko espazioko beste aukera burdinaren ensanblajea da. Eraikuntza eta ensanblajea elkartzen ziren hainbat artisten lanetan Picasso eta Julio Gonzalez bezala. Eskultura honetako beste ordezkari bat Chillida da.

Arkitekturan hesitutako artista hau hainbat alditan Parisen egon zen non arte modernoarekin harremanetan sartu zen. Forma figuratiboak baztertu zituen eta burdinarekin lanean hasi zen mendearen erdialdean. Berarentzat burdinak espazioa konfrontatzeko aukera bat ematen zion indar dinamiko batekin zeinean materialaren duktibilitatea eta gogortasuna forma desberdinetan konbinatzen ziren.

Burdinarekin lan egiteak harremanetan jarri zuen masarekin eta harreman berriak sortuz ituen eraikuntza eta espazioaren artean: bere ensanblajeek airearen konkistan enbarkatu zuten. Bere lehen lanak artisauen lanetan inspiratuak zeuden, nekazarien eguneroko trasnak, baina espazio irekira eramanak, puntu finko bati lotuak, bai oinarri batera edo beste euskarri batera eta honetatik inguruko espazioan proiektatzen dira. Espazioa konbinatuz, airea modelatuz, estatikako legeak apurtuz ituen. Metalaren aukerak ulertu zituen hau maleablea zelako suatik pasatu ondoren eta borbor horretako markak gordetzen zituela ondoren lan egiten zenean. Laneko presentzia fisiko honek pieza bukatzerakoan posible egiten zuen denborako irudimena neurtzen eta obra egiteko prozesuaren aztarnak uzten zituen.

Tutu edo barrekin lan egiten hauek espazioa banatzen zutela ikus izuen. Materia hutsunez ordezkatzen zen, masa airez baina aireak ere esanahi bat zuen eta Chillidak bere obrak honek hazkundea jarraitzen egiten zituen. Bere lana materiaren aurkako borroka bat da, elementuen aurkako konfrontazioa: sua eta ura.

Chillidaren formak bertikalitatea uzten dute beste formak sortzeko, kaligrafia bat bezala. Ez zituen bakarrik egin gauzak bazekielako nola egin baizik eta material desberdinekin lan egiten zuen indarra eta indarkeria horietan proiektatzen. Horren ondoren Chillida beste materialekin ikertzen has izen egurra bezala aukera ematen ziola formatu handiekin lan egiteko. Harriekin lan egin zuen ere, batez ere alabastroa eta granitoa, argiaren aurrean portaera desberdina duten materialak direlako. Beste obretan elementu metalikoak erabiliz ituen, altzairua bezala, argiarena urrean erreakzionatzen dutela. Hauekin nahiago izaten zuen bere konposaketa arkitektoniko lasaiak non keinuak desagertzen ziren espiralen jarraipenean, marazkian eta ikuslea konposaketako erdira eramaten. Metaleko nota hauek infinituko misterioa irekitzen zuten ikusiezina eraikitzeko modu bat bezala.

Oteiza
Madrilgo arkitektura eskolan arrakastarik gabe sartzen saiatu ondoren arte bisualetan lan egiten has izen. Hego Ameriketara joan zen Gerra Zibila bitartean. 1948.ean itzul izen eta artisten elkarte bat sortzen saiatu zen baina arrakasta handiegirik gabe. 1950.ean Arantzazuko santutegirako eskulturak egiteko mandatua jaso zuen. Proiektua Pietatea eta Apostoluen frisoaz osatua zegoen (14 irudi hutsik), indar espresibo handikoa keta antolakuntza erritmikoaz, arkitektura eta arte bisualak konbinatzen zituen hesparru batean.

1950.ean esperimentazio fase bati hasiera eman zion, materia eta masa elementu formalak bezala agertuz eta artista saiatzen zen espazio hutsak energiaz betetzen. Esperimentzaio desio hau bere eskulturetan aplikatu zuen. Espazio hutsak askatu nahi zituen dentsitate bajuko unitate bikoitzak edo hirukoitzak elkartuz eta era berean bere eskultura figuratiboak masetatik askatuz.

Eskultura hustutzeko ideiak hutsunea definitzera eraman zuen. Era honetan hutsunea osatu gabeko gizakiaren babesa da, eta espazio estetiko hutsek espiritualitatea jasotzeko prestatuak daude. Kubo eta esferaren hustuketa irudikatu zuen. Bilaketa esperimental honen puntu gorena bere kutxa hutsak edo kutxa metafisikoak dira. Prozesu honetan espazio hutsak aktibatu zituen, errezeptiboak biurtuz, eta esentzia metafisiko eternoz betetzen. Osaketa honekin bere esperimentazioko prozesua amaitutzat eman zuen.

Monumentalitatea eta teknika berriak eskulturan

View more presentations from mfresnillo.

Beste Mugimendu Artistiko Modernoak

2009-04-24T06:07:00.000-07:00

Pop-Art

Errealitate sozialaren kontzepzio pasiboa da. Ez du klase popularren sormena islatzen, haien sormen eza baizik. Mugimenduko hasiera Rauschenberg eta Jasper Johns-en lanetan dago, hau da, neodadaismoan. Pintura gogoratzen duen zerbait da. Gauza erreal bat hartu eta pinturan jartzeko joera errealitatearen manipulazio bat da. Arte urbanoa denez pinturan kaptaturiko irudia, materiari lotuta, itxura fantasma bat dute.

Artista hauek, dadaistek egin zuten moduan, eguneroko bizitzako gauzak hartzen dituzte eta haien artelanean gehitzen dute. Pegaturiko elementuak edo argazkiak pinturarekin nahasiak aurkitzen ditugu. Hizkuntza publizitatekoa da, ulertzeko erreza. Mugimendu honetako artista esanguratsu bat Warhol da, eta baita Rosenquists, eguneroko bizitzatik hartutako elementuz; Tom Wesselman, beste elementuak gehitzen dituela instalakuntzak sortuz; Roy Lichtenstein, mundua komiki bat bezala irudikatzen duela; Claes Oldenburg, eguneroko tresnetako eskultura diganteak egiten dituela; Christo, famatua bere instalakuntzetan eraikuntzak edota naturako elementuak enpaketatzen duelako.

Op-Art
Arte Optikoa 1950ko hamarkadan hasi zen. Pintura honetan ilusioa eta pintura planoa elkarrekin agertzen dira, ulermena eta ikusmenaren nahasketa da. Pertzepzioko esperientzia da ikusten ditugun gauzak nola funtzionatzen duten ikusteko. Arte bisual dinamikoa da, irudi geometrikoak bi planoetan eginetatik hasita haien konbinaketarekin perspektiba eta bolumena sortzen dutela. Bi era nagusietan egiten da. Lehena, eta hoberen ezaguna, patroi sinple batekin sortua da. Askotan pintura hauek bi koloretakoak dira, zuria eta beltza edo grisa.

Lanak elementu batzuen errepikapenean oinarritzen dira, linealak nagusiki edo oinarrizko forma geometrikoak eta kolorearen bidez hirugarren dimentsioa izateko edo mugimenduan egoteko itxura dute. Mugimendu honekin erlazionaturiko artista famatuenetariko bat Vasarely da.

Arte Zinetikoa
Arte zinetikoak mugitzen diren parteak ditu eta bere efektua lortzeko mugimenduarekiko dependentzia dauka. Parte mugikorrak gehienetan aireak, motor batek edo ikusleak mugitzen ditu. Eskultura zinetikoa 1950 eta 1960ko hamarkadetan egindako eskulturei erreferentzia egiten dute. Gabok eta Pevsner-rek lehenengo aldiz erabili zuten. Alexander Calder amerikarrak mobila asmatu zuen, hau da barilen egitura bat zeinetan beste elementuak zintzilikatzen diren. Beste arte zinetikoaren espresioekin konparatuak eskultura zinetikoek mugimendua dute edota mugitzen ari dira. Laneko mugimendua era desberdinetan lor daiteke: mekanikoko elektrizitatearen, baporearen edo erloju baten bidez edo fenomeno naturalei utzita, airea edo olatuak bezala; ikusleak ere motor hori izan daiteke. Teknika eta estilo oso desberdinak elkartzen ditu.

Graffiti
1970ko hamarkadan hasi zen. Jabegoan nahita egindako lana da pintura, marrazkia, hitzak edo beste dekorazioz egina izan daitekeela. Egiteko espazioa edozein azalera izan daiteke hormetatik kanpo edo barru. Betidanik existitu bada ere mugimendu hau hasi zen Nueva York-eko gazte batzuk, gehienak beltzak eta Puerto Rico-ko komunitatekoak, “tags” edo aerosolez egindako sinadurak egiten hasi zirenean.

Nueva Yorken identifikaturiko lehen sinadura Taki da, Greko-Amerikar artista batena. Garai berdinean grafoak agertu ziren. Hirietako freskoak dira spray-ez eginak. Futura 2000, Dust eta Pink identifikatu ziren haien ospea hip-hop kulturari lotuta egon arren. Basquiat eta Haring kalean eta metroan lan egiten hasi ziren eta haien lanak fama hartu zuen. Hasieratik publikoaren onarpena izan zuten eta arteko marchante-ren arreta deitu zuten.
Sinadura eta graffiti arteko desberdintasuna ez dago garbi baina batzuk esaten dute sinadurak bandekin lotuak daudela eta bandalismoa irudikatzen dutela edo oso gauza arrunta bezala dira balio publikoa izateko eta graffiti sorkuntzako adierazpena da, esanahi politiko izanda edo ez.

Land Art
Mugimendu garrantzitsu hau Ameriketan agertu zen 1960koen amaieran eta 1970en hasieran eta honetan paisaia eta artea elkarri lotuak daude. Eskulturak ez dira paisaian kokatzen, paisaia da haien sorkuntzako parte bat. Lanak espazio irekietan existitzen dira, zibilizaziotik aparte, erosioaren eraginpean. Hasierako lanak, Nevada, New Mexiko, Utah edo Arizonako basamortuetan sortuak, efimeroak ziren eta gaur ezagutzen ditugu grabaturiko materialen bidez edo argazkien bidez. Mugimendu honetako ordezkariak dira De Maria, Heizer eta Goldsworthy.

Arte Povera
Arte Povera terminoa Germano Celant, italiar kritiko batek sortu zuen 1967an. Bere testuak eta erakusketa klabeak identitate kolektiboa eman zioten italiar artista gazteen talde bati Torino, Milan, Genoa eta Erroman finkatua. Era erradikal berrietan lan egiten zuten, lehenaldiarekin apurtzen eta dialogo berri bat irekitzen Europa eta Ameriketako joerekin. Gerra ondorengo mirariak porrot egin zuenez eta ekonomiako anabasa eta inestabilitate politikoa agertu zirenez, Arte Povera hirietako ekintza kultural bezala agertu zen. Arte Povera ireki-itxitako ikerketa prozesu bat deskribatzen du. Lucio Fontana eta Piero Manzoni italiar prekursoreen berrikuntza artistiko ikonoklasten itzalean, artistak zerotik hasi ziren, formako mugarik gabe. Arte Povera ez da arte boteretsu bat, mugarik gabeko arte bat baizik, laborategiko egoera bat zeinean oinarri teorikoa errefusatua izan zen materialak eta prozesuaren aldeko irekidura osoaren alde.

Arte Poverarekin loturiko artistek oso era desberdinetan egin zuten lan. Pintura, eskultura, argazkilaritza, performance-ak eta instalakuntzak erabiltzen zituzten, presentzia fisiko indartsua sortuz, bai eskala txikian edo keinu efimeroz. Material zaharrak eta berriak erabili zituzten, gizakiek eginak eta naturalak, haiekin loturiko oinarrizko indarrak erakutsiz eta baita gure inguruan dagoen energiako gunea erakutsiz. Talde honetako partaideak dira Anselmo, Pistoletto eta Metz.

Minimalismoa
Minimal artea 1950etan agertu zen eta 60 eta70 hamarkadetan jarraipena izan zuen. Termino honek deskribatzen ditu pintura eta eskultura sinpleak bai eduki eta baita itxuran ere, eta saiatu ziren eliminatzen espresibitate pertsonaleko edozein seinalea. Minimalismoaren helburu nagusia ikusleari lanaren esperientzia intentsitate handiz bizitzeko aukera ematen dio, konposaketa, gaia eta beste elementuak izan gabe. Minimalismoko adibideak aurki daitezke XVIII. mendean Goethe Fortuna Oneko Aldarea egin zuenean harrizko esfera eta kubo sinpleak erabiliz. Baina XX. mendean mugimenduak protagonismoa lortu zuen. 1920tik Malevich eta Duchamp bezalako artistek tankera honetako lanak egin zituzten eta gero Dan Flavin, Carl Andre, Ellsworth Kelly eta Donald Judd –ek espresionismoa abstraktuaren kontra lan hauek haien mihisetan, eskulturetan eta instalakuntzetan egin zituzten. Minimalismoa arte kontzeptualeko beste mugimenduekin erlazionatua dago lanak bukatzeko moduan edo teoria aplikatzerakoan, Pop artearekin inpertsonalarekiko harremanetan eta Land artearekin forma sinpleak sortzeko joerarekin. Arte hau arrakastatsua izan zen eta eragin handia izan zuen XX. mendean. Artista adierazgarriak dira Frank Stella eta Ellsworth Kelly.

Azken joerak artean

View more presentations from mfresnillo.

Abangoardia abstraktua 1945 ondoren

2009-04-18T04:04:00.000-07:00

Mugimendu desberdinak daude ezaugarri komun bezala dutela gai ez errepresentatiboak irudikatzea. Haien artean espresionismo abstraktua, informalismoa, Art Brut, CoBrA eta abstrakzio lirikoa daude.

Espresionismo abstraktua
1940 eta 1960 artean garatu zen. Bigarren Mundu Gerra osteko mugimendu amerikarra zen. Gerrako irudiak eta argazkiak ikusi ondoren, artistek forma eta kolorearekin esperimentatzen hasi ziren. Artista amerikanoen lanak europarrekin lehian sartuz iren europar asko EEBBetara joan zirelako errefuxiatu moduan. Artistek konbinatzen dute indar emozional aberezko espresioarekin irudi anti-figuratiboekin eta beste abangoardietako elementuekin nahasiz. Bit aldetan banatzen dira: Action Painting eta Colour Field alde batetik eta Hard-Edge bestetik. Mugimendu hauek paralelismoa izan zuten beste mugimendu europarrekin.

Action Painting terminoa lehen aldiz erabil izen Jackson Pollock-en lana deskribatzeko. Artista hau, Franz Kline eta Willem de Kooning bezala haien psikea erabili zuten haien laneko indar bideratzaile bezala. Mihisea hondarra bezala ikusten zen eta pintura irrazionala, senezkoa eta inpultsiboa zen.

Colour Field eta Hard-Edge bi joera formalak dira eta 60 hamarkadako hasierako abstrakzio amerikanoak dira. Colour Field-eko lanak azalera handiak koloreztatuak dira baina sinbolorik edo formarik gabe. Kolorea perspektibarik gabe erabiltzen da, tamaina handiko inpresioa ematen. Koloreko itzalak mihisean disolbatzen dira. Bestaldetik Hard-Edge-eko lanak kolorez betetako atmosferak sortzen dituzte. Lanek norma zehatzak dituzte eta mugatuak daude konposaketa garbiz. Mugimendu honetako ordezkariak dira Rothko, Barnet Newman, Ellsworth Kelly, Morris Louis, Kenneth Nolan.

Informalismoa
Bigarren Mundu Gerra ondoren pintore batzuk kontsideratu zuten abstrakzioa zama bat bezala eta intelektualismo hotza, pobretasun eta desesperazioaren errealitatetik kanpo. Haientzat espontaneitatea eta signifikazioa garrantzitsuagoak ziren. Erreakzio honetatik jaio zen pinturako estilo berri bat, erabat abstraktua artistaren konpromiso emozionala eta fisikoaren emaitza. Terminoa Jean Dubuffet, Willem de Kooning. Jean Fautier eta Alberto Burriren lana sailkatzeko erabili zen.

Informalistak ez zeuden interesatuak lanaren prozesu osoaren kontrolean baina espontaneitatea, irrazionalitatea eta formako askatasuna azpimarratzen zituzten. Tresna eta pintura iraultzaileak egin zituzten gauzak kasualitatez eta espero gabe sortuak. Arte tradizionalaren espetxetik ihes egin nahi zuten.

Art Brut
Dubuffet-ek sortu zuen estilo hau 1945 ondoren kultura ofizialetik kanpo. Eroen artean oinarritu zen. Sanatorio bateko eroen lanetan inspiratu zen. Art Brut-eko bilduma bat sortu zuen artista ez-profesionalen lanekin. Bere hitzetan, lan hauek bakardadean sortuak dira sortzeko benetako inpultsoz, eta lehiatzeko edo arrakasta lortzeko interferentziarik gabe, horregatik beste obrak baino garrantzitsuagoak dira. Autoreek haien lanak benetan sentitzen dituzte eta horrek gure erantzuna probokatzen du arte kulturala gizarte futil baten emaitza den bitartean, bakarrik falazia bat.

CoBrA
Bigarren Mundu Gerra ondoko europar abangoardiako mugimendu bat izan zen. Bere izena hiru hirietatik dator: Copenhague, Brusela eta Amsterdam, kobrako burua, gorputza eta buztana direla. Asger Jorn, Alechinsky eta Karel Appel, beste artistekin batera mugimenduko sortzaileak izan ziren.

Europa txundituta zegoenean artista hauek haien indarrak elkartu nahi zuten zientzia eta arrazoian oinarrituriko humanitate eta zibilizazio faltaren aurka. Taldeak dimentsio politiko eta soziala zuen, Mundu Gerraren kritikan oinarritua. Taldean elkartzen ziren holandar Amalgamation taldea, daniar Host eta belgikar Surrealista Iraultzaileak. Haien balioak konformitate falta eta espontaneitatea dira. Haien inspirazioa umeen marrazkiak, eroen folk lanak, mitologia nordikoaren motiboak, eta marxismoa dira. Arte ofizialekin erlazionaturiko edozein gertakari eta erudizioa errefusatzen zuten. Inkontziente surrealista naturako indar erromantikoen espresatu nahi zituzten hizkuntza abstraktu bat erabiliz. Kolore distiratsuak eta pintzelada biolentoak erabiltzen zituzten irudiak distortsionatzeko.

Abstrakzio Lirikoa
Pintura abstraktuko estilo frantsesa da 1945 eta 1960 bitartekoa. Arte informalaren eta espresionismo abstraktuaren gertu dago. George Mathie pintoreak sortu zuen abstrakzio geometriko hotza abstrakzio liriko eta organiko berotik separatu nahian. Hans Hartung talde honetako kide bat da. Berarentzat pinturak hunkitu behar du eta mihisea erasotzen dute pintzeladekin erabat inbaditu arte. Normalean egiten, desegiten eta ezabatzen zituen elementuak inpresioak, besterik ez utzi arte.

Abangoardia abstraktua

View more presentations from mfresnillo.

Abangoardia figuratiboa 1945 ondoren

2009-04-15T00:49:00.000-07:00

Objetibitate Berriak eta Errealismo Magikoa 1925ean ospatu zen erakusketa batean hasi ziren. Ezaugarri komuna bezala dute eguneroko bizitzako etxe barruko eszenak irudikatzea erreala ez den dimentsio batean.

Objetibitate Berriaren lehen lanak germaniar eredu zaharrak kopiatzen saiatu ziren baina jendea eta gauzak prezisio hotza eta inpaktantearekin irudikatzen dute. Expresionisten hainbat elementu hartu zuten ere berekoitasuna, lizunkeria, gorrotoa, indarkeria insomnioa eta koldarkeria, hau da, pertsona baten erretratu bezala kontsideratzen zutena.

Objetibitate Berriko autoreen artean Max Beckman, Otto Dix, George Grosz, Edwar Hopper eta Balthus daude. Beckman, Dix eta Grosz lotuagoak daude germaniar expresionismoarekin, besteek lan pertsonalagoa zuten bitartean. Hopperrek hiri-mundua irudikatu zuen, isiltasunez betea, espazio metafisiko eta ez-erreal batean pertsonak dekoratu horren partea izateko inpresioa ematen duela. Bere konposaketak geometrikoak dira, argi sofistikatuekin, beti hotzak eta artifizialak, eta sinplifikaturiko detailez. Eszenatokia ia hutsik dago beti, irudi gutxirekin, bakardadeko inpresioa azpimarratuz.

Balthus frantzesaren irudiek atmosfera hotza eta iluna sortzen dute. Errealisten eragina zuen eta bere erretratuek pentsamendu sakoneko itxura dute. Normalean familieko eszenak irudikatzen dituzte edo irudiak non neska oso gazteak agertzen diren. Neska hauek aktoreak dira baina haiengan probokatzen duen zerbait dago. Denborarekin irudikapen sinpleagoak egin zituen.

Errealismo Magikoak bi aspektu desberdinak izan zituen: errealismo soziala eta sozialista. Errealismo sozialean sartzen dira eguneroko bizitzako kronikak diren irudikapenak non klase langileak agertzen diren eta haien bizi baldintza gogorren kritika egiten du. Estiloa orokorki onartu zen 1929ko krisiaren ondoren EEBBtan. Talde honetako ordezkarien artean Jose Clemente Orozco eta Diego Rivera daude, biak muralistak.

Parisen, Bigarren Mundu Gerraren ondoren, ezkerreko ideologiako artista batzuek klase langileen bizitza dramatikoa, haien giza-erreibindikazioak aurkezten zituen baina langileak, eraikitzalieak, gizonezko eta emakumezko hauek mundu hobeago bat eraikitzeko gai ziren. Mugimendu honetako ordezkariak dira Picasso, Leger, Buffet eta Gruber.

Errealismo soziala eta sozialista ez dira oso desberdinak. Desberdintasun handiena Errealismo Sozialista iraultzaren iragarki adela da eta partiduko doktrinari lotuta dago.

Hiper Errealismoa garai bereko beste joera bat da eta ordezkari on bat dauka Antonio Lopez espainolarengan, hiri-bistekin argazkiak ematen dituztela.

Garai modernoagoetan beste artistek arterako hurbilpen errealista bat izan dute, Lucian Freud-ren kasua bezala, bere erretratu ikaragarriekin edo Fernando Botero, estetika oso berezi batekin, irudi potoloekin bere Kolonbiako errealitatea irudikatu nahi dutela edo edozein indarkeriako salaketa egiten duela eta artea jendearen alde borrokatzeko arma bezala erabiltzen duela.

Abangoardia figuratiboa 1945 ondoren.

View more presentations from mfresnillo.

Abangoardiako Eskultura II

2009-04-09T03:09:00.000-07:00

Eskultura modernorako azken pausua aurreko metodo eta modelatuen konbinaketa eta eraikuntza da. Burdinako plakak eta kableen erabilera Picassoren lehen lanetan agertu zen. Bera kez zuen burdinako eskultura asmatu nahi zeta Espainiako tradizioa berari jarraituz garatu. Gargallo espainolak, Picassorekin estudio bat konpartitu zuela Bartzelonan eta ondoren Parisera joan zela berari jarraituz, bere irudiak eta maskarak kobreko laminetan mozten zituen. Garaiko interesa tribuetako artean kontuan izanik, tradizio espainola afrikar lan metalikoekin nahastuz ituen. Beranduago Gargallok egin zuen honetatik bere benetako berezitasuna.

Julio Gonzalez-ek eskulturarekin aurrerakada handia egin zuen Picassok bere ezagupena burdinaren langile bezala eskatu zuenean bere obrak egin ahal izateko. Gonzalezen lanak burdinako eskulturako forma berri bat dira. Materia eta teknika kontuan izanik, irudiaren bolumena espazioa inguratzen diren soka moduko elementuz eraikitzen da. Azalerak eta ormak hutsuneekin osatzen dira. Honek inplikatzen zuen irudiaren barruko eta espazioko analisi sakon bat Gonzalezen eskulturako oinarrizko printzipioak izan zirela. Irudikapena bihurtu zen, abstraktua ez bazen, gutxienez diagrama espazial batean.

Calder bariletako eskultura delikatuena egin zuen lehen artista izan zen. Ingeniari mekaniko hau, New York-en ikasia, Parisen finkatu zen eta han jostailu moduko lehen egitura mobila egin zuen. Eskulturako programa futurista bat jarri zuen martxan eskuz edo motorrez mugitutako egitura mobilekin.

Giacometti abangoardiako eskultore nagusienetariko bat da. Eskulturako ikuspegi berri batekin agertu zen, imitatzaileak izan zituela baina ez ondorengoak. Bere formazio garaian Rodinen lana ezagutu zuen eta Parisera joan zen abangoardiako eskulturak ezagutzeko asmoz, etnikoekin hasita bere garaiko artista garrantzitsuenetaraino (Matisse, Picasso, Brancusi). Surrealistekin harremanetan sartu zen eta horregatik bere eskulturak biziak dira balio plastikoak eta interpretatzeko amaierarik gabeko aukerak dituzte. Bere lanak 30. hamarkadan surrealistek duten amets gaiztoen dimentsioa dauka.

1935 eta 1945 bitartean Giacometti saiatu zen irudien kanpoko itxura erreproduzitzen, bai irudiena baita buruena ere, benetan ikusten dugun bezalaxe: distantzian, espazioan, ikuspegi zabalago baten partea bezala. Eskulturan perspektiba txertatzen saiatu zen, hasieran pintoreek erabilitako errekurtsoaz baliatuz, tamaina txikiagoak erabiltzea bezala distantzia markatzeko, oinarri sendoak irudiak mantentzeko, etab. Kaleko peatonen ikerketa asko egin zituen eta gero estudioan eraldatu zituen bere marrazkiak eskulturak bihurtzen. Urruti dauden irudiak txikiagoak egiten errealitatea sortzeko satisfaktorioa ez zela deskubritu zuen. Bere iritziz jendea irudikatzeko erarik aproposena oso argalak eta luzatuak egitea zen. Bere irudiak burdinako eta igeltsuzko armazoiak dira. Batzuetan bere lanak Rodinek Calais-eko burgesetan erabilitako amaiera gogoratzen du.

Abangoardiako eskultura II

View more presentations from mfresnillo.

Abangoardiako eskultura I

2009-04-02T02:20:00.000-07:00

Rodin momentuko eskultorerik famatuena zen bitartean, gazte progresista batzuk hasi ziren ohiko artea zalantzan jartzen. Estilo akademiko eta ofiziala ondo finkatua zegoen klase ertainengan eta Rodinen lana estilo honetan sartzen da baina era berean bere estiloa eta bere brontzetako jatorri literarioa bidea prestatzen ari zen beste printzipioetarako. Rodinek eragina izan zuen bi elementuekin: torsoetako trataera eta sinbolismoaren gaineko garaipena. Gainera kritiko batzuk egiptiar eskulturako eragina gehitu zuten. Eraginen nahasketaren adibide bat Maillol-en Mediterraneoa da, eskultura purutzat har daitekela.

Artistak tradizio eskultorikoarekin apurtzera eraman zuen gauza bat Ozeania eta Afrikako irudi primitiboen ezagupena izan zen. Obra hauek ez dira bakarrik naïf edo fetitxe barbaro batzuk, eredu klasikoen antzera kontsiderazio berdina merezi duten obrak baizik. Lan hauek ezagutzen ziren Europan XIX. mendearen erdialdetik.

Lehen artista europearrak Afrika eta Ozeaniako ereduak aztertzen Matisse, Picasso, Derain eta Kirchner izan ziren. Eredu hauek pinturetan eta baita eskulturetan ere bereganatu zituzten: hanka motza, izter meheak, torso luzeak eta buru handiak dituzte irudiak dira. Artista batzuk egokitu zituzten obra hauek beste batzuk kopiatzea besterik ez zuten egiten. Kasu hauetako adibideak dira errespektiboki Modigliani eta Brancusi.

Modiglianik Afrikan eta budismoan inspiraturiko emakumeen buru dotore eta errefinatuak egin zituen. Batzuk harriz eginak dira eta eraikuntzetako harrietan egiten zituen horrela arkitekturako zatiak bezala agertzen zirelako. Bere ekoizpenean aurkitzen ditugu zutabe moduko buruak, belauniko jarritako kariatideak edo zutik dauden emakume biluziak.

Brancusik ez zuen egin horrelako egokitzapen pertsonala. Ez zituen Afrikako irudiak era ireki batean erabat kopiatzea eta horregatik zatietan banatu zituen. Era batean kultura primitiboa modernitatera egokitu nahi izan zuen.

Kubismoa
Picasso eskulturara hurbildu zen hizkuntza kubistatik. Bere ideia elementu desberdinen bistak elkartzea zen, gauzak angelu desberdinetatik ikusiak izango bailiren Rodinen inpresionismoaren azken adierazpena bezala. Argiaren distira anitzak eta hautsiak brontzean lortu nahi zituen.

Picassoren kasuan, eskultura hitza erabili beharrean eraikuntza erabili behar da. Gaiekin kategoria berri bat definitu behar da bere obrak zerikusirik ez duelako tradizioarekin giza irudiak, abereak edo alegoriak eta bodegoiak bera obran trataera berezia dutelako. Eskultura honek ez du oinarririk eta ez dago tente edo etzanda, horman jarrita baizik, pintura bat izango balitz bezala. Eskultura honen jatorria collage-etan bilatu behar da. Picasso Julio Gonzalezekin lanean egon omen zen lan hauekin hasi zenean.

Eskultura hauek espazio errealean zabaltzen ziren aukera ematen diotelako begiari errealitatean objektuko espaziotik ikusten ez dena (Picassok egindako lehen eskultura gitarra bat zen). Lan hauek Afrikako artean inspiratuak daude. Hautatik forma ahurrak eta ganbilak ensanblatzeko joera hartu zuen. Irudikaturiko objektuak ez dira erabilgarriak baina benetako tresnen irudikapen plastiakoa.

Futurismoa
Mugimendu honetako artisten hurbilketa eskulturare Rodin eta akademizismotik etorri zen. Inspirazioa arkaismoako ezagupenean aurkitu zuten bai europear eta ez europear eskulturakoak eta honekin batera Parisetik zetorren pintura modernotik.

Eskultura futuristak jatorri desberdina dauka. Lehenaldiarekin erabat hausteko manifestu bat da. Formen sorkuntza aurretik haien teoria eta printzipioak zeuden. Artea ikusten da materia bezala zeinetik energia eta mugimenduko flasak agertzen dira inguruko atmosferan proiektatzeko.

Mugimenduko ezaugarriak ondo ikusten dira Umberto Boccioniren Botila baten garapena espazioan eta Espazioan jarraitzeko forma bakarretan. Bere ustetan mugimendua arte klasikoaren edozein irudikapen bezain ederra izan zitekeen. Bere irudietan Rodin, Gaudi eta kubismoaren eraginak daude. Mugimenduko irudikapenak ez du suposatzen aurrerakada bat mugimenduaren hasieran krono-argazkietan- Kontzeptu klasikoak jarraitu zituen gorputza masa modelatu bat izaten gutxi gora behera itxia.

Eragin handiagoa izan zituzten manifestuko dieiak. Horietako batzuk dira: eskulturak hunkitzeko modu berriak aurkitu behar ditu, akademizismoa kopiatu gabe. Objektuek bizia lortuko dute inguruko espazio tangible, sistematiko eta plastikoan proiektatzen. Eskultura ekoiztu daiteke argiaren bibrazioak plano nahasietan sartzen denean. Kristalak, zelulosak, metalak, alanbreak, argi elektrikoak plano transparentetan errealitate berri bateko planoak, joerak, tonoak eta semi-tonoak indikatu ditzakete. Koloreak irudien indar emozionala intentsifikatu dezake. Materialek ez dute ohikoak izan behar eta artistak nahas ditzake eskultura bakoitzean horrekin mugimendua lortzen badu.

Mugimendu honekin loturiko beste artistak dira Duchamp-Villon, Brancusi –oso estilo pertsonala zuela –eta Archipenko. Brancusi ezin da lotu bakarrik Art Deco estiloan, bere obrak sasi-mitiko sasi-mistikoak direlako. Archipenko artista garrantzitsuena kontsideratzen da bere eskultur-pinturengatik.

Dadaismoa
Marcel Duchamp pintore bat zen baina bere pentsaera bereziak egin zuen berarengandik XX. mendeko eragin handieneko artista bat. Kubismo eta futurismoarekin esperimentatu ondoren bizikleta bateko aurreko orkila hartu zuen, hankaz gora jarri zuen taburete baten gainean eta honela bere lehen objektu-eraikuntza egin zuen, artelan bat sortuz. Arteko kontzeptu berri hau laster izan zen bereganatua beste artistengandik beste herrietan.

Dada mugimenduko artistek Alemanian (Arp, Ernst, Schwitters) eta ondoren Frantziar surrealismoan pinturak erliebean ekoiztu zituzten. Artistikoak ez ziren materialaz baliatzen ziren eta kolore gogorrak erabiltzen zituzten. Friso klasikoetan bezala, kolore argitsuetan pintaturik, haien sorkuntzak koloreztatu zituzten. Artelanak egin nahian armoniako bilduma bat egin nahi zuten, ensanblaje edo erliebeekin beti sorpresa sortzeko asmoz.

Konstruktibismoa

Tatlin Picasso eta Errusiar konstruktibismoaren arteko zubia izan zen. Mendebaldeko iraultza artistikoari norabide berria eman zion errusiar tradizio ikonikoaren eraginekin eta espekulazio kosmikoak nahasiz bizitzeko iraultza erradikalarekin. Eskultura figuratibo ez figuratiborako pausua egin zuen. Egurra, metal edo kristalaren pusketan ensanblatu ziren esanahirik gabe, espazioan proiektatzen diren forma materialak, besterik ez dira. Bere lan batzuk horma behar zuten euskarri bezala baina beste batzuk espazioan suspenditzen ziren. Hauei izkinako erliebeak deitu zien.

Mugimendu honetan sarturiko beste artistak Gabo eta Pevsner dira. Gabo-k transparenteak ematen zuten materialak erailtzen zituen gardentasuneko impresioa emateko. Pevsner-rek Picassoren lan kubistak erreproduzitzen zituen emakumeen biluziak erliebez egindako eraikuntza transparenteak bailiren zeluloideko azala bihurgunetsuak erabiliz.

Abangoardiako eskultura I

View more presentations from mfresnillo.

Surrealismoa

2009-03-29T15:11:00.000-07:00

Mugimendu artistiko honek artistak, pentsalariak eta ikertzaileak elkartuz ituen. Inkontzienteko bilaketan sartuta ibili ziren. Estetika berri bat definitu nahi zuten, humanitate berria, giza orden aberria. Hauen aurrelariak italiar pintore metafisikoak, bereziki Giorgio de Chirico, sinbolismoa eta dadaismoa izan ziren.

Taldea hasi zen Andre Breton frantziar poeta Surrealismoko Manifestua argitaratu zuenean. Bere hitzetan arrazionala errepresibo azen sorkuntza eta irudimeneko botererako eta honen ondorioz espresio artistikoaren etsaia. Freud miresten zuen eta honen subskonstzienteko Kontzeptua. Arte abstraktoaren formei lotuta dago.

Lehen Mundu Gerraren amaieran Tristan Tzara, Dada mugimenduko liderrak gizartea eraso zuen eskandaluaren bidez. Berak uste zuen gerra bezalako munstro bat sortzeko gai den gizarteak ez duela artea merezi eta horregatik artearen aurkakoa sortu zuen, gauza itsusiz beteta ederra izan beharrean. Tzarak mundu industrial, komertzial eta burgesa ofenditu nahi zuen. Bere biktimak ez ziren ofendituak sentitu eta arte hau arte zaharraren erreakzio bezala hartu zuten. Honen ondorioz anti-artea artea bilakatu zen.

Artisten talde bate kez zuen Tzara´s ideas jarraitu. Surrealistek protagonismoa irabazi zuten Dada ondoren. Bretonek bideratu zuen. Artistek Freud eta Jung-en lanak errebisatu zituzten eta batzuk forma abstraktuak aukeratzen zuten bitartean beste batzuk sinbolismoa jarraitu zuten. Espresioko bi formek bi joera desberdinak izango dituzte: automatismoa eta surrealismo beristikoa.

Automatistak
Artistek interpretatu zituzten gauzak kontzientzia eliminatuz subkontzientearen mesedean. Sentimenduetan zentratzen ziren eta ez zen horren analitikoa. Automatismoa ulertu zuten subkontzienteko irudiak irudikatzeko era automatiko bezala. Haien ustetan irudiek ez zuten esanahi bat izan behar. Arte akademikoa ez zuten onartzen sentimenduak mugatzen zituelako. Artea dominatu zuen forma intolerantzia horren erruduna zela sinesten zuten. Abstrakzioa agertzen zen subkontzienteko irudiak bizitzara ekartzeko bide bakarra bezala. Dada tradiziotik etorriak, artista hauek eskandalua, intsultoa eta errespetu falta elitearekiko askatasunarekin identifikatzen zuten. Haien ustetan formaren eza haien kontra egiteko bide bat zen.

Surrealismo beristikoa
Automatismoa interpretatu zuten subkontzienteko irudiak onartzeko modua bezala azaleratzeko haien esanahia analisiaren bidez egitea posible zela. Haiek irudi hauek egin nahi zituzten munduko forma erreala keta izpiritu abstraktuaren arteko lotura bezala. Haientzat objektuak horien barruko metafora bat ziren. Metafora hauekin mundua uler daiteke, ez bakarrik objektuak ikusten, baizik eta hauen barruan begiratzen. Diziplina akademikoa eta forma errealitatea irudikatzeko bideak ziren. Irudiak errez disolbatu daitezke ezezagunean. Haiek irudiak jarraitzeko bide bat aurkitu nahi zuten kontzientziak subkontzientearen zentzua ulertzeko. Subkontzientearen hizkuntza irudia da. Kontzientziak hizkuntza hori dekodifikatzen ikasi behar zuen bere berezko hizkuntzara itzultzeko. Beranduago hiru taldetan banatu ziren.

Surrealisten lanean aurkitzen dugu Bosch, Brueguel, William Blake eta XIX. mendeko pintore sinbolistaren eragina. Gainera filosofiaren betiko galdera, psikologiaren bilaketa eta mistizismoaren izpiritua elkartzen dira era. Mundua sortu zuten indarren hizkuntza ulertzeko desioan oinarritua dago. Haiek gure gizakien potentzia garatzen lagundun ahi zuten.

Ezaugarriak
Psikoanalisiaren eragina jaso zuen: irudiak nahasiak dira eta ametsetakoak izatea ematen dute, dena den errealistak izan daitezke ere baina estilo arrazional batekin fantasiak deskribatzeko.
Batzuetan teknika espontaneoak asmatzen zituzten, psikoterapeutikoa modelatzen elkartze askearekin ordenako kontrol kontzientea baztertzeko, “gorpu eskisitoetan” bezala.

Artistak
Mugimendu honetako ordezkari batzuk dira: Marx Ernst, Frida Kahlo, Marc Chagall, Joan Miró, Man Ray, Salvador Dalí, René Magritte, Yves Tanguy, Oscar Dominguez.

Teknikak
Surrealismoak dadaismoren prejuizio falta berdina dauka eta argazkilaritzako prozedura eta tresnen ekoizpenaz baliatzen dira. Ohiko teknikak erabiltzen zituzten ere aproposak izan daitezkeelako irudimena irudikatzeko.

Max Ernst
Formaren kritika sakoneraino irits izen estilo bateragarri bat sortzeko. Berei deiak transmititzeko erabilgarri azen edozein teknika erabiltzeko prest zegoen. Collagea eta frotagea erabiliz ituen. Bere lana askotan kultura burgesaren zabor pilo bat da.

Joan Miro
Inkontzientea irudikatzeko giltza sinbolikoak erabiliz ituen. Bere hasiera organikoa ez den mundua da. Bere mundua sinplea da, garbia. Bere mitologia erreza da, gardena. Bere pinturak ez dira destakatuak, kromatikoki askeak, sinbolo eta koloreen arteko orekarik gabe.

Hans Arp
Dadaismoan sartuta ibil izen lehenago. Forma organikoak egiten zituen pinturan eta eskulturan. Forma geometrikoak, irudi ortogonalak eta forma kurboak erabiltzen zituen, ahurrak eta ganbilak.

Yves Tanguy
Anti-natura asmatu zuen inoiz amaitzen ez ziren paisaiekin, askotan ilargikoak izatea ematen zutela, argirik eta eguzkirik gabe eta bizitza organikoaren aztarnaz, hezurrak, fruitu momifikatuak, fosilak eta maskorrekin.

Salvador Dali
Bere ikuspegia zama sexualez beteta dago eta bere lanak oso teorikoak dira, profano eta sakratuaren nahasketarekin. Boltxebismoarekiko oso kritiko azen. Anarkia eta erreakzioko nahasketa egin zuen. Bere konposaketak oso konplikatuak dira.

Rene Magritte
Irudiaren logika falta era sakonenean landu zuen artista da. Anti-historia asmatu zuen. Normalaren zentzu falta aurkitu zuen. Detaile handiz margotzen zuen baina bere irudiek esanahi anbiguoa dute.

Zabalkuntza

Beste artistek parte hartu zuten surrealismoa zabaltzeko bai Europan baita Estatu Batuetan ere. Errealitatea ebitatzeko modu bat bezala agertu zen eta arazoak anbiguetatea eta paradoxaren bidez desagertzen ziren. Mugimenduak prestigioa irabaz izuen Picasso bezalako artisten errekonozimendua jaso zuenean. Kubismo analitikoa, objektuak deskonposatuz, surrealismoaren antzekoa da.

Surrealismoa

View more presentations from mfresnillo.

Dadaismoa

2009-03-26T16:17:00.000-07:00

Lehen Mundu Gerra ondorengo mugimendu bat da. Artean eta literaturan agertu zen, bereziki poesian, antzerkia eta diseinu grafikoan. Gerrako barbarismoarena urkako mugimendu bat zen. Dadaistek sinesten zuten gerra opresioa zela bai arterako eta baita eguneroko gizarterako. Haien lanen ezaugarria irrazionalitatea eta onartutako gauza guztiei uko egitea da. Beranduago surrealismoan eragina izan zuten.

Partaideen esanetan, Dadá ez zen artea, anti-artea baizik. Edozein gauza arterako garrantzitsua dela Dadák justu aurkakoa irudikatzen du. Arteak estetikako kezka duenez, Dadák ez du hau kontuan izango. Arteak mezu bat baldin badauka, Dadá ez du esanahirik. Arteak sentsibilitateak erakarri nahi baditu, Dadá ofentsiboa da.

Dadáren interpretazioa ikuslearen araberakoa da. Mugimendu hau eragin handikoa izan zen arte modernoan. Arteari eta munduari buruzko komentario bat bihurtu zen eta horrekin arte bihurtu zen ere.

Artistak artearekin, Artearen Historiarekin eta Historiarekin orokorrean desilusionatuak zeuden. Haietako asko Lehen Mundu Gerrako beteranoak ziren eta gizakien ikuspuntu ziniko bat zeukaten batez ere ikusi ondoren zer egin ziezaieken elkarri gizakiek Europako gudaz elaietan. Mugimendu honetako partaideak dira: Hans Arp, Marcel Duchamp, Francis Picabia, Marx Ernst, Man Ray, Kurt Schwitters.

Munduko ikuspegi nihilistak erakarrita sentitzen ziren. Haien ustetan gizakiek sortutako gauza guztiak baliogabekoak ziren, baita Artea ere. Haien artean kasualitatea eta suertea oinarriak ziren. Dadaren oinarria zentzu falta da. Lehen Mundu Gerrak munduko ordena suntsitzean, Dadá nahasketa espresatzeko bide bat bihurtu zen eta haien mundu propioa alderantziz jarri zen.

Tresna arruntak hartzen zituzten baina erabat erabili ezinak ziren eratan jartzen zituzten. Tresna hauek `ready made’ izena jasotzen zuten. Pinturan objektuak pegatzeko joera dute, gauza guztiak makinak izateko itxura hartzen.

Dadaismoa

View more presentations from mfresnillo.

Pintura Metafisikoa

2009-03-25T16:07:00.000-07:00

Italiar abangoardiako mugimendu hau Ferraran jaio zen 1917an Carlo Carra eta Giorgio de Chiricorekin. Metafisiko hitza mugimenduko poetikari erreferentzia egiten dio. Ametsetako irudiak irudikatzen zituzten pertsona edo objektuekin izoztuak egotea ematen dutela. Ikus daiteken mundua irudikatzen zuten perspektiba eta espazio tradizional batean.

Lan hauetan zerbait arraroa dago: pertsonen elkartze arraroak eta panpina itxurako ereduak; tresnak arraroak dira, testuinguru arraro batean; argi eta kolore irrealak; figura estatiko ez naturalak. Futurismoarena urkakoak ziren eta pintatzeko era berri bat baino gehiago gauzak ikusteko sistema berri bat dute.

Haien lanetako logika desberdin azen: enparantza hutsak; isiltasuna; eraikuntza zutik eta isolatuak, kolomnatak eta itzalak, trenak pasatzen distantzian, erlojuak eta eskulturak. Eszenak kasualitatez beteak daude, isiltasunez, zerbait enigmatikoarekin.

Horrek guztiak errealitate berri bat sortu zuen irudikaturiko gauzak gainditzen dituela eta espektazio eta misterioko zentzu bat sortzen dutela eta inkontzientearekin lotuak daude. Mugimendu hau ager daiteke kubismo eta futurismoarekin erlazionatua. Arraroa iruditu dezake XX. mendeko lorpen batzuk Italian gertatu zirela faxismoaren igoera bitartean eta pintura metafisikoa ez da salbuespena. Surrealismorako oinarriak jarriz ituen.

Mugimendu honetako partaide garrantzitsuenak dira Giorgio de Chirico, Carlo Carra, Giorgio Morandi, Italo Savino, Luigi Filippo Tibertelly eta Ardengo Soffici.

Pintura Metafisikoa

View more presentations from mfresnillo.

Errusiar abangoardiak

2009-03-24T16:36:00.000-07:00

Hiru mugimendu nagusi daude garai berdinean: Konstruktibismoa, Suprematismoa eta Erraionismoa. Hirurak lotuta daude beste mugimendu garaikideekin Kubismoa, Neoplastizismoa eta Bauhaus bezala. Beste ezaugarri konpartituta irudiaren irudikapen abstraktua edo figuratiboa baino kubismoaren eraginpean.

Konstruktibismoa

Konstruktibismoa 1913an sortu zen Tatlin eskultoreak Braque eta Picasso Parisen aurkitu zituenean. Errusiara itzuli zenean ensanblajeak egiten hasi zen baina edozein gaia baztertuz. Konstruktibismoak erreferentzia egiten dio baikortasunari, eraikuntzaren erliebe irudikapen-gabekoa, eskultura, zinetika eta pintura. Artistek ez zituzten ideia abstraktuak sinesten eta artea gauza errealekin konektatu nahi zuten. Haien lana hiru dimentsiotakoa izaten zen, eta baita proletalgoarekin loturiko gauzak irudikatzen zituzten ere. Mugimendu honetako artistak dira Rodchenko, Tatlin, Gabo, Pevsner, El Lissitzky, Malevich.

Suprematism

Suprematismoa kontsideratzen da lehen eskola abstraktua mugimendu modernoan irudi geometrikoetan oinarritua arteko sorkuntzako sentsazio puruaren sinboloa. Mugimendua Malevich-ek sortu zuen Moskun, Konstruktibismoarekin paraleloan. Proiektua pintorearen lanaren adar bat zen. Beraren iritziz artea askatu nahi zuten mundu errepresentatibotik. Pintorearen lanak ez zuen izan behar irudia, armonia kromatiko eta konposaketa formalak baizik, baina pinturaren mugetan mantenduz. Forma geometriko lauak irudikatzen zituen mihisean. Espazio piktorikoa hutsik egon behar zuen eduki sinbolikorik gabe eta forma esanguratsurik gabe. Deskongestionatu eta argitu behar zen errealitate berria ikusteko.

Erraionismoa

Erraionismoa Errusiar arte abstraktua garatzeko lehenengo pausu bat da. Larionov-ek eta Goncharova-k fundatu zuten. Estiloa kubismoa, futurismoa eta orfismoaren sintesi bat da eta kubo-futurismo bezala ezagutzen da. Edozein formulazio teknikoa ahaztu zuten eta baita erreferentzia kulturalak ere. Kolorezko marren bidez egindako obrak dira. Forma kubistak agertzen dira forma futurista dinamikoetan sartuak hainbat diagonal zorrotzekin. Pintura batzuetan kolore bat dominantea da. Konposaketa hauek era dinamiko batean konbinatzen ziren eta erritmo eta armoniek artista bideratzen zuten kolorearen erradiazioa perzeptiblea egiteko.

Errusiar abangoardia

View more presentations from mfresnillo.

Neoplastizismoa

2009-03-23T08:12:00.000-07:00

Abangoardiako mugimendu hau Theo van Doesburg-ek sortu zuen Herbeheretan eta pintura eta eskulturako arte bat izan zen, eredu arkitektonikoak izan arren. Mugimenduko oinarrizko helburua forma eta kolore puruak sortze azen, errealismo eta artistaren hunkimena baztertua.

Neoplastizismoa artearen hasierako oinarrietara itzultzen da: kolorea, forma, maila eta lerroa. Artistek lerro zuzenak horizontal eta bertikala keta beltza, zuria, grisa eta oinarrizko koloreak erabiltzen zituzten.

Neoplastizismoa 1919an bukatu zen van Doesburg-ek Abstrakzio-Sorkuntza sortu zuenean. Neo-plastizismoa eragin handiko aizan zen Bauhausen eta Nazioarteko Estiloaren garapenean. Mugimendu honetako artistarik famatuena Mondrian da.

Neoplastizismoaren oinarriak hauek dira:
· Kolorea lehen mailakoa izan behar du: gorria, urdina eta horia eta ez koloreak (beltza, grisa eta zuria).
· Azalerak laukizuzen lauak edo prismak izan behar dute.
· Oreka estetikoa lortu nahi dute eta horretarako oposizioa erabiltzen dute.
· Elementu konpositiboak lerro zuzenak edo forma errektangeluarrak dira.
· Simetria ez dute erabiltzen.
· Oreka eta erritmoa proportzioa eta kokapenaren arabera indartzen dira.
Mondrian pintore figuratibo bezala has izen 1911 arte Parisen kubistekin elkartu zela eta bere iritzia artelana eraikitzeko aldatu zuela. Ondoren bere balio primarioen poesia eta ikuspegi estrukturala garatu zuen. Londonera eta New York-era joan zen non animazio bisualaren frakzioa bereganatu zuen bere espazio piktorikoan.

Mondrianen iritziz kubismoa arrazionala da baina ez da nahikoa azken ondorioetara iristen ez delako. Gauzak ezin dira ulertu sentitu gabe baina horretarako haien esentzia ezagutu behar da eta horretarako pentsaera sakona behar da. Kontutan izanik gizakien pentsatzeko aukera berdina da pertsona guztietan, prozesu mentala oinarrizko ideia batzuetan oinarritu behar da, hau de, lerroa, oinplano eta oinarrizko koloreen elementuak.

1920 eta 1940 bitartean egindako pintura guztiak antzekoak dira: koordinatuen sare bat dimentsio desberdinetako laukiak eta formak eta oinarrizko koloreak edukitzen dutela zuriaren gehiengo batekin –argia irudikatzen duela – eta beti agertzen den beltza (argiaren falta). Esperientziako edozein errealitatea, desberdina izan badaiteke ere, kontzientziako betiko egitura irudikatu behar du.

Bere pintura urbanismo perfektuan sar daiteke: hiriaren helburua gizarterako espazio bat izateko, arrazional aizan behar duela, etikoa eta estetikoa. Bere lanak eragin handia izan zuen arkitekturan, baina ez bakarrik forma arkitektonikoetan espazioen funtzionalitatean, oinplanoak eta edozein gauza hauek banatzeko baizik. Horregatik bere lanek hotzak ematen badute ere Cezanne ondoren ber aizan zen garrantzitsuena arte modernoko kontzientzia zibikoan.

Neoplastizismoa

View more presentations from mfresnillo.

Futurismoa

2009-03-22T15:12:00.000-07:00

Italiar futurismoa abangoardia bezala kontsidera daiteken lehen mugimendua da. Artearekin helburu ideologikoa zuen kultura sakonki hunkitu zuela, baita giza ohituretan ere, lehenaldia ukatzen duelako hau ordezkatzeko estilismo eta ikerketa teknikoaz. Ofizialki hasi zen Marinettiren manifestuarekin 1909an eta sinatu zuten Ballak, Carrak, Boccionik, Russolok eta Sofficik.

Abangoardiako mugimenduak oso garatuak ez dauden herrien ezaugarriak dira eta hauetan mugimendu agertzen da iraultza bezala kultura ofizialarena urrean, normalean moderatu adela, eta mugimendu politiko progresistarekin aliatzen dira. Iraultzaile izateko gogo aizan arren, haien esfortzua polemikoagoa da. Futurismoko manifestuan hiri historikoen eta museoen desagerpena aipatzen dut ehiri berria, imajinatua, mugimenduan dagoen makina baten mesedean. Haien iraultza industriala edo teknologikoa da, hau da, iraultza burges bat. Zibilizazio berrian artista intelektualek jenioa irudikatzen dute.

Futuristek haien burua definitzen zuten erromantizismoarena urkakoa bezala, eta haien animoa jarraitun ahi dute beraz haien lanak hunkigarriak dira. Zientzia eta teknika goraipatzen dituzte baina ez daude interesatua klangile klasearen borrokan eta abangoardiako intelektualak ikusten dituzte etorkizuneko aristokrazia bezala. Politikan aukeratu behar dutenean nazionalismoan ahiago dute. Mugimendua Lehen Mundu Gerraren amaiera arte iraun zuen baina ondoren disolbatu zen. Mugimenduko ezaugarriak dira haien interesa artean baina abiaduraren edertasuna keta gerra goraipatzen dute. Mugimendu fisikoa, abiadura agertzen bada, batasuna ematen dion faktorea da eta objektua, espazioa eta ohiko kulturaren eliminazioa posible egiten du. Errealitatearen batasuna ez da ekoiztu behar pentsamenduetan, sentsazioetan baizik eta ere hunkigarri batean. Artistak dinamismoa azpimarratu behar du hau hunkigarria egiteko.

Futurismoa

View more presentations from mfresnillo.

Kubismoa

2009-03-21T16:17:00.000-07:00

1907 kontsideratzen da kubismoaren hasierako urtea, Picasso eta Braque ezagutu zutenean. Beste batzuk esaten dute mugimendu honetako lehen lana `Les Demoiselles d’Avignon´ dela. Izena Louis Vauxcelles-ek kritikoak eman zion obrek forma kubikoak dituztelako.

Kubismo ez da teorikoa, aurkikuntza baizik. Honen ezaugarriak dira:
-Planoak independiente eta autonomoak dira: txiki batzuk bolumen handiak hausten diruzte. Irudien inguruko lerroek irudiak txikitzen dituzte eta lerroak hausten direnean irudia kaleidoskopio batean bezala ikusten da.
-Perspektiba anitza da: plano bakoitza autonomoa da. Angeluak bidertzen dira eta era honetan irudi berdina ikuspuntu desberdinetatik ikusten da, denak elkarrekin.
-Argia eta itzala desagertzen dira eta honen ondorioz bolumena disolbatzen da.
-Kolore lokala: kolorea ez da garrantzitsua. Pintzelada txikiz aplikatzen da eta edozein tresnarako balio du.

-Geometrizazioa: konposaketak forma geometrikoz beteta daude. Edozein forma naturala zilindro, kono, esfera edo kuboen bidez irudikatzen da. Cezanne hasi zen ideia honekin.
-Oinarri filosofikoa: filosofo batzuen lana Bergson bezala, oinarrizkoa da mugimendua ulertzeko. Berak esan zuen pertsona baten bere burua eta informazio pilo bat duela gauza bati buruz eta esperientzia intelektoaren oinarria da. Artista kubistek kontzeptu hau aplikatu zuten: ez dute errealitatea irudikatu nahi, honi buruz duten ideia baino.

Kubismoan hiru etapa desberdinak bereizten dira: analitikoa, hermetikoa eta sintetikoa, orden honetan garatu zirela.

-Kubismo analitikoa: artistek natura ikertu zuten hau deformatzeko. Lan guztiak plano desberdinen bilduma bat dira, ulertezina.

-Kubismo hermetikoa: artistek haien lana ulertzeko errazagoa egin nahi dute eta elementu batzuk txertatzen dituzte identifikatzeko errazak, musika tresnak bezala. Garai honetan beste lan errealistak agertuz iren ere, moldiztegi letrekin, zenbakiekin edota egunkarietako zatiak edo etiketak. Material desberdinen konbinaketaren ideia eman nahi zuten egurra edo marmola imitatuz.

-Kubismo sintentikoa: collageak egiten dituzte eskulturako antezedente bat bezala. Ez dituzte gauzak kopiatzen, baina mihisean pegatzen dituzte. Lan hauek `papier collé’ izenez ezagutzen dira. Braque lehenengo aizan zen teknika hau erabiltzen artea eta bizitza elkartzeko asmoz. Benetako erreferentzia bat izateko aukera ematen dute. Pintura berrikusten da eta era berriak agertuz iren. Orain ez dute bakarrik margotzen eta nolabait eraikitzen dute. Teknika honekin hirugarren dimentsioa agertu zen eta honekin eskultura.

Collage-ek eragina izango dute dadaisten lanetan, Duchamp-en `ready-made’ honen ondorengoak direlako. Kubismoak eragina izan zuen beste mugimendu eta artistengan. Leger-rek kolorea duten lan garrantzitsuak egin zituen eta Sonia eta Robert Delaunay forma sinple eta kolore harmonikoak dituzten irudiak egin zituzten, orfismo izaneko mugimendua sortuz, zeinean bihurguneak eta lirismoa nagusitzen diren.

Kubismoa

View more presentations from mfresnillo.

Espresionismoa

2009-03-20T01:56:00.000-07:00

Orokorrean Espresionismo izenak erreferentzia egiten dio XX. mendeko arte germaniarrari, baina fenomeno europarra bada ere. Frantzian oinarrituriko taldeak fauvismoa garatu zen germaniarrek bidea prestatzen zuten bitartean Der Blaue Reiter-rekin.

Izenak inpresionismoarekiko oposizioa erakutsi nahi du. Barrutik kanporako mugimendu bat da. Honen jarrera agresiboa izan daiteke. Dena den, mugimenduak badauka zerbait komunean inpresionismoarekin: biak errealistak dira eta artista, materia eta errealitatearen arteko konpromisoa inplikatzen dute. Espresionistak haien gizartean konprometituak daude, ez dute ihes egiten.

Lehen germaniar espresionismoa 1905ean jai ozen eta Die Brücke bezala ezagutzen da, tradizio figuratiboari lotuta. Artistek mundua ulertu zuten gizakien esistentzialismo sakonaren mundua bezala: errealitatea lortzeko desioa eta errealitateak haien jabea izatearen larritasuna.

Die Brücke artisten komunitate sendo bat zen idatzizko programa batekin. Talde honetako partaideak dira Kirchner, Nolde, Schiele, Klimt, Kokoschka. Alemaniako egoera garai hartan ilun azen eta eragin artistiko desberdinak zeuden. Die Brückek elementu iraultzaileen elkartasuna proposatu zuen inpresionismoaren aurka borrokatzeko. Mugimenduaren ezaugarriak dira: errealista da eta errealitatea sortzen du; ezer ezetik hasten dira, bakarrik artisten ideietatik; materiak artistengan eragina dauka; gaiak eguneroko bizitzakoak dira (kaleak, jendea kafetegietan); lanak gogor xamarrak dira.

Haien iritzian teknika ezin da asmatu, bakarrik lana da. Grafikoak, bereziki xilografia dominatzea garrantzitsua zen, lana indartsu aizan daitekeelako eta emaitza batzuetan irregularra delako. Era berean, pintura dentsoa da, kolorez beteta, mantxak eta tonalitaterik gabe; garrantzi handiagoa dauka prozesuak emaitza baino. Artistak zuzenean lan egiten du irudian eta koloreak haren umorearen arabera aukeratzen ditu. Deformazioak arruntak dira eta batzuetan agresiboak dira. Inspirazioa aintzeneko kulturetan aurkitzen dute. Ez dute edertasuneko kontzeptu bat eta honen partez itsusitasuna, deformitatea nahiago dute: itsusiaren poesia da.

Artista espresionistek burges izateari uko egiten dioten eta gizatalde hau kritikatzen dute. Haien iritzian izaera auto-sorkuntza da eta gizarte inpertsonala sortzen duen lan industrialaren aurka daude. Sexuaren gaiarekin obsesionatuak daude haien iritzian gizona eta emakumearen arteko harremana gizartearen oinarria da eta gizarteak deformatu egiten du, perbertoa, negatiboa eta alienagarria delako.

Die Brücke disolbatu zen 1913an Der Blaue Reiter taldea hasi zenean bere ikerketa jarrera ez horren konprometitu batekin. Talde honetako partaideak dira Beckmann, Dix, Grosz, Marc, Macke, Kandinsky, Klee. Ez dute programa zehatz bat. Haien norabidea espiritualagoa da. Haien helburua nazioarteko erakusketak koordinatzean datza haien idazki polemikoak indartzeko.

Talde honetako artisten ideiak ez dira iraultzaileak baina bai klasizismoaren kontrakoak. Matisse, ekialdeko artea eta musikaren eraginak dituzte. Sinboloak tresna arruntetara mugatzen dira komunikatzeko estetika nagusi den bitartean. Mugimendu honetako ezaugarriak dira: kolorearen eta honen esanahiaren garrantzia; primitibismoa; inprobisazioa; lerro eta forma desberdinen erabilera; bihurguneak, zig-zag, mantxak; artea komunikazio bezala ulertzen da.

Espresionismoa

View more presentations from mfresnillo.

Fauvismoa

2009-03-19T16:32:00.001-07:00

Fauve-ko taldea ez da homogeneoa eta ez du programa zehatz bat; dena den denak Art Nouveau eta Sinbolismoarena urkakoak dira. Talde honetako partaideak dira Matisse, Marquet, Dufy, Derain, Braque eta Vlaminck. Ez zeuden kezkatuak popularitate falta edo eskandaluarengatik eta ez zuten jarraitu talde politiko bat.

Artea bizitzako inpultso bezala ulertzen zuten eta irudiak era kritiko batean egiten hasi ziren. Cezanneren sintesitik urruti aukera bakarra zegoen sentimendua –kolorea – eta eraikuntza –balio plastikoa, bolumena, espazioa –arteko dualismoa konpontzeko eta arreta berezia jarri zuten kolorean.

Helburu nagusia kolorea da era plastiko-konstruktibo batean, ikusmenaren egiturazko elementu bezala. Haietako batzuk irudia disolbatu zuten, Van Gogh edo Signac-en lanak jarraituz, prozedura gehigarria ebidentea egiten, irudiaren egitura eta pintzelada separatuak erabiltzen dituzte, nabariak, orden eta erritmo batekin banatuak materiako zentzua ematen dutela, kolorea eta irudiaren eraikuntza.

Taldea Frantzian agertu zen 1903 eta 1907 bitartean. Haien estiloa indartsua da, akademizismotik urruti. Haien ezaugarriak dira: izaera liriko eta espresiboa, kolorearen bidez irudikatua; kanpoko eta barruko mundua elkartzeko gogoa; oinarrizko eta sinpleak diren gauzak bilatzen dituzte; gaien artean paisaiak, ibaietako eszenak eta eszena lirikoak irudimenako pisu garrantzitsuaz; errealitatea era subjektibo batean irudikatzen dute; kolorean jartzen dute arreta, kolore puruak, saturatuak, lauak, lerroz inguraturi keta gaiari edo irudiari erreferentziarik egin gabe; sintesi formala; perspektiba espazialaren eliminazioa; formen definizioaren eliminazioa klaroskuroan oinarriturik; kultura exotiko eta primitiboekiko erreferentziak; espazio piktorikoak sortzen zituzten dekorazioko motiboetan oinarrituri keta horma-papera edo artisautzatik hartuta.

Haien eragina mugimendu desberdinetatik dator: inpresionistengandik kolorea, kolorearekiko poza, eguneroko gaiak, paisaiak, barrualdeak, erretratuak eta bodegoiak hartzen dituzte. Postinpresionistengandik zonatako banaketa, kolorearen plenitudea, Gauguin-en zentzu dekoratiboa, Van Gogh-en natura bizia. Germaniar espresionismotik kolore puru eta indartsua hartu zuten, modelatuaren falta, lerro gogorra et azuzena, sentsualitate dinamikoa eta artistaren interpretazio subjektiboa. Kultura exotikoetatik kolorearen aberastasuna eta erreferentzia formalak hartu zituzten.

Fauvismoa

View more presentations from mfresnillo.

Arkitekturako azken joerak

2009-03-18T02:51:00.000-07:00

XX. mendearen erdialdetik arkitekturak aldaketa handiak ezagutu ditu. Alde batetik, planifikazio urbanistikoarekiko interesak inplikatzen du ez bakarrik eraikuntzak egitea baizik eta baita kokatzen diren tokiekiko harremana eta hauen erlazioa eragin fisiko, sozial eta ekonomikoarenkin. Bestalde, material berrien eta iraultzaileen garapenak posible egin zuen lehen pentsaezinak ziren eraikuntza batzuk egitea.

Arkitektura berritzailea

Arkitekto eta injeniarien irudimena konbinatzen du materialen eragin estetikoarekin, zementu erreforzatuaren erabilera bezala. Egiturako konponketak iraultzaileak dira eta, gainera, material industrialek espazio sofistikatua, argiaren banaketa eta ukimeneko kalitateak baloratzea posible egiten dute. Arkitektura honetako aurrelaria Alvar Aalto da. Mugimendu honetako beste arkitektoak dira Eero Saarinen, Nervi, Utzon edo Kahn. Haien nortasuneko sinboloa da material industrialaren erabilera egiturako arazo konplikatuak konpontzeko.

Nazioarteko estiloa

Estilo honek bere sustraiak ditu Bauhausen eta EEBBetan garatu zen Mies van der Rohe eta honen ikasleen eraginari esker. Estilo hau aproposa da apartamentu metropolitano handietarako edo bulegoetako dorretarako. Eraikuntza hauek erakutsi zuten hain botere ekonomikoa eta eskala handiko eraikuntzaren efizientzia modulua behin eta berriro errepika daitekelako. Barne espazioak estandarizatu ziren, prebisibleak ziren eta kanpoaldeek barneko monotonia islatzen zuten. Kristelezko kutxak ubikuoak ziren. Klasizismo austero baten adibidea konsideratzen badira ere nahiko inpersonalak dira. Estilo honetan lan egiten duten arkitektoak dira Stirling, Kenzo Tange edo Philip Johnson.

Arkitektura post-modernoa

1965 eta 1980 bitartean kritikoak ziren arkitektoak hasi ziren beste joerak jarraitzen, nahiz eta estilo komun bat ez izan. Postmodernistek indibidualitatea, intimitatea, konplexutasuna eta batzutan umorea ere baloratzen dute. Arkitekto batzuk, Venturi kasu, edozein eraikuntza arkitektura izan zitekeela mantentzen zuen, independienteki gasolindegiak edo janari azkarreko jatetxeak izan. Lan batzuk estilo zaharreko erreferentziak dituzte eta koloreak erabiltzen dituzte. Mugimendu honetako arkitektoak dira Graves, Meier, Jahn edo Moore.

High-Tech eta Dekonstruktibismoa

High-Tech estiloa 1970 eta 1980etan garatu zen Richar Rogers, Renzo Piano eta Norman Forter arkitektoekin. Bere hasierak XIX. mendean aurkitzen dira, teknika industrial eta material berriak, lehen injenieritzako lanetan erabiltzen zirela arkitekturan erabiltzen hasi zirenean. Eraikuntza hauek altzairu eta kristalez egiten dira eta erabiltzen duten teknologia era berritzaile batean aplikatzen dute makenako inpresio ematen eta arreta deitu nahian haien egiturako elementuetara.

Postmodernismoa ez da arkitekturako abangoardiako azken pausoa. High-Tech hurbilketa erabat desberdina inplikatzen du eta eraikuntzako egitura eta operaziozko aspektuak azpimarratzen dira, bistan utziz tuberiak edo euskarriak. Dekonstruktibismo hitza erabiltzen da forma hautsiak erakusten dituzten eraikuntzak deskribatzeko. Oreka eta armoniako ideia arruntak ez dituzte errespetatzen. Frank Gehry edo Zaha Hadid-en lanak estilo honetako adibide onak dira.

Azken joerak arkitekturan

View more presentations from mfresnillo. (tags: joerak azken)

Arkitektura Organizista

2009-03-17T16:38:00.000-07:00

Arkitektura organiko bezala ulertzen dugu arkitekturako edozein forma potasioko nitratoari lotuta. Ideia hau formulatu zuen Frank Lloyd Wright.

Arkitektura hau definitzen da barrualdea errealitate bat bezala ulertzen duelako; oinplano askea eta flexiblea eta atmosferako jarraipena posible egiten duelako. Barrualde eta kanpoaldearen arteko lotura dago, material naturalak erabiltzen dira eta etxea ulertzen da babeserako toki bat bezala.

Wright-ekin arrazionalismoa ahazten hasi en eta arkitekturako forma berriak hasi ziren agertzen. Arkitekto amerikano hau Tokiora joan zen eta bertan japoniar arkitektura aurkitu zuen. Jaso zuen beste eragin bat Maya tenpluena da. Eragin barietate handi hau kontutan izanik Wright-ek formakuntza kosmopolita izan zuela esan daiteke.

Bere hasierak Chicagoko eskolarekin lotuak daude baina laster bere estilo propioa garatu zuen. Garai desberdinetatik pasatu zuen, Praderako etxeak bezala, arkitektura organikoa praktikan jartzeko lehenengo saiakera bat. Espazio sinple eta funtzionalak dira eta nahiko isolatuak haien biztanleen pribazitatea ziurtatzeko. Normalean maila desberdinetan eraikiak daude, beti lurretik separatuak japoniar arkitekturan bezala. Talde honetakoa da Robbie House.

Eraikuntza publikoa keta pribatuak egiten jarraitu zuen bere filosofia aplikatuz. Obra esanguratsuenetariko bat Ur-jauziko Etxea da, Pensilvanian. Etxe honekin natura eta arkitektura erabat elkartuz ituen. Terraza desberdinek maila desberdinetan eraikitzeko aukera ematen dute eta kristalak hormak disolbatzen ditu barrualdea eta kanpoaldea harremanetan jarriz. Material desberdinak erabili zituen, harria, kristala eta zementua konbinatuz.

Beste proiektuetan forma bihurgunetsuekin jolastu zuen, New York-eko Guggenheim museoan bezala. Museo honetan ondo argiztatutako espazioak nahi zituen baina argia ezin zen hormetan islatu. Era berean eraikuntzak aukera ematen du aldapa batetik ibiltzeko era jarrai batean, hausturako elementurik gabe artelanak erakusteko.

Wright ondoren arkitekturaren ezaugarria dibertsitatea da. 50. hamarkadako artista esanguratsuenetariko bat Alvar Aalto finlandiarra da. Bere lanak arrazionalismoz beteta daude eta espiritu hori herriko tradizioa eta materialekin konbinatu zuen, nagusiki egurrarekin oso arrunta dela bere jatorrizko tokian. Bere eraikuntzak epelak dira eta gizakientzat pentsatuak daude, haien dimentsioak izaten gizakiek behar dituztenak. Honetan Wright-en eragina nabaria da. Aaltore heldutasunek olanek funtzionalitate/expresionismoa eta giza estiloa konbinatzen dituzte eta arrakasta handiz aplikatuz iren liburutegietan, zentro zibikoetan, elizetan eta etxeetan.

Aaltok elementuak nazioarteko estilotik hartu bazituen ere, testura, kolorea eta egitura era kreatibo batean konbinatuz ituen. Arkitektura modernoko eredu generikoak errefinatu zituen. Bere diseinuak esanguratsuak dira tokia, materiala eta formara egokitzen direlako.

Organizismoa eta 50.eko hamarkadako arkitektura.

View more presentations from mfresnillo. (tags: organizismoa arkitektura)

Arrazionalismoa

2009-03-17T07:41:00.000-07:00

Arrazionalismo bezala ezagututako mugimenduak XX. mendeko arkitekturako pertsonalitate nagusiak elkartu zituen. Haien lana eta teoriak banakakoak dira baina komunean dute haien formen sinpletasuna eta hauetako bakoitzak bere funtzioa duela.

Material industrialak erabiltzen zituen, zementua gehien bat. Material merkea da, egokitzeko erraza, erregaitza, ez-korrosiboa eta eskeletoa egiteko aukera ematen duela, oinplanoa libre utziz. Gainera, serietan egitea eskaintzen du. Beste materialekin konbinatu daiteke altzairua, kristala edo adreilua.

Horma ez da euskarria eta eskeleto arina bihurtzen da, bakarrik ixteko, leiho kopuru batekin zeinetatik argia eraikuntza barruan sartzen den. Euskarriak sekzio desberdineko pilareak dira, altzairu edo zementuzkoak. Estalkiak, orokorki, dintelduak izaten dira eta euskarrian eusten dira eskeletoa osatuz, eraikuntzari argia eta pisu-gabeko inpresio emanez.

Elementu dekoratiboak desagertzen dira forma puruaren mesedetan. Proportzioari, sinpletasunari eta asimetriari buruzko kezka bat dago. Barne espazioa oinplano librean oinarritzen da eta bihurgunetsuak eta askeak izan daitezke, funtzioari egokituz. Kanpoan proiekzioak, behe mailako askatasunak eta terraza horizontalak irudia osatzen dute.

Urbanismoari buruzko interesa dago jendea akomodatu nahi dutelako ohitura berrien arabera eta taldetan antolatuak, formula berriak proposatuz, hiri-lorategiak edo hiri industrialak bezala. Eraikuntza esanguratsuenak etxe sozialak, zeru-arraskaria, eraikuntza administratiboak, antzokiak, auditorumak eta estadioak dira.

Lotura estuak daude arrazionalismoa eta beste arte mugimenduen artean, Bauhaus bezala. Hau ikusten da Mies van der Rohe, Germaniar mugimendu kide eta arkitektura arrazionalaren adibiderik onenetariko bat. Bere lana iraultzailea zen Berlinen bere lehenengo bulegoetako eraikuntza proiektatu zuenetik 1919an. Ondoren etxeak diseinatu zituen eta 1929an Bartzelonako Erakusketa Unibertsalerako Germaniar pabilioia egin zuen. Eraikuntza honetan material berrien erabilera erakutsi zuen, bolumen argia eta horma-gortina erabiliz ohikoa erabili beharrean. EEBBetara emigratu zuen non zeru-arraskariak eraiki zituen kristalezko kutxa izugarriak ematen dutela eta zeinetan formen purutasunarekiko zaletasuna erakutsi zuen.

Le Corbusier-rek, Suitzan jaioa, bere lana Frantzian garatu zuen. Zementuaren erabilera ikasi zuen eta laster serietako ekoizpenarekin hasi zen. Hiriak diseinatu zituen ere biztanleen kopuru zehatz baterako (hiru milioi inguruan). 1926an bere lan esanguratsuenetariko bat egin zuen: Savoye bila, Mediterranear inspirazioko zementuzko egitura bat zeinean bere arkitekturako bost puntuak agertzen diren: “pilotis”-en erabilera, euskarri bat egitura lurretik separatzen duela baina espazioa moztu gabe; fatxada askea, terraza-lorategia teilatu lauak direlako; leihoen biderketa: jarraituak, marko metalikoz; oinplano askea horma euskarria ez delako. Teoria egin zuen baina ez da utopiko bat bere proiektuak egin zituelako, Marseilako Unité d’ Habitation-en bezala, langileen familientzako etxeak zirela.

Bere karrerako amaiera bere arrazionalismoa aldatu zuen organizismora hurbiltzeko bere lan maisu batean ikusten den bezala: Notre Dame du Haut, Ronchamp-en.

Arrazionalismoa

View more presentations from mfresnillo. (tags: arkitektura arrazionalismoa)

Abangoardia eta Arkitektura

2009-03-12T16:21:00.000-07:00

XX. mendea abangoardien garaia izan zen. Hauek arte plastikoetan garatu baziren ere, arkitekturan eragina izan zuten, De Stijl edo Neoplastizismoa eta Errusiar Konstruktibismoa bezala. Bi mugimenduak Bauhauseko garaikideak izan ziren.

Hiru pertsonaiekin lotutak daude: Mondrian eta Van Doesburg pintoreak eta Rietveld arkitektoa eta altzari egilea. De Stijl lehenengo aizan zen Mondrianen pintura post-kubistetarekin erlazionatua, lerro horizontal eta bertikalekin. Lan hauek bilakatu ziren forma geometrikoetan eta elementu ortogonaletan lehen mailako kolorez eginak. 1917an Rietveld-ek aulkia gorri/urdina egin zuen eta neoplastizismoko estetika hiru dimentsioetan proiektatu zuen. Van Doesburg Bauhauseko irakaslea izan zen garai batean eta honekin bere estiloa zabaldu zuen. El Lissitzky errusiarrak berarengan eragin aizan zuen eta arkitektura hipotetikoa egiten has izen, elementua simetrikoekin suspendituriko panelekin eta forma bolumetrikoekin.

Arkitektura honetako ezaugarriak Van Doesburg-ek finkatuz ituen: formak ez dituzte beste estiloak imitatzen; elementu plastikoei arreta berezia ematen diete, funtzioa, masa, azalera, denbora, espazioa, argia, kolorea eta materialarekin batera; arkitektura ekonomiko eta funtzionala da; ez dauka estilo zehatzak jarraitzen duen formula bat eta eraikuntzak ez dira monumentalak, espaziora irekitzen diren formak baizik; oinplanoa oinarrizkoa da baina horma ez da itxia eraikuntza ixten badute ere; antikubikoa da eta azalerek joera zentrifugoa dute simetria eta errepikapena baztertzen diren bitartean; eraikuntzak ez dauka fronte zehatz bat eta koloreak balio plastikoa du, baina ez da dekoraturiko arkitektura bat eta ez du neoplastizismoko sintesia izan nahi.

De Stijl-eko joera unibertsalak laster utz izion bidea beste arte objektiboagoari. Esate baterako, Rietveld-en Schroder Etxea, 1924an Utrecht-en egina –horma mugikorrekin eta dinamikoa –neoplastizismoko idealak irudikatzen zituen objektuek espazioan flotatzen zutelako baina jarrera arkitektonikoa teknikoarekin hasi zen. De Stijl-eko proiektuak bilakaera bat behar zuen gizarteko kezkei erantzuteko. Jendearentzat arkitektura bat sortzeko gogoa arkitektura modernoaren helburu bat bihurtu zen.

Errusiar Konstruktibismoa 1913 eta 1940 bitartean aktiboa egon zen. Errusiar abangoardiak sortuta, laster zabaldu zen kontinentean zehar. Abstraktua da erabat eta modernizazioarekiko joera dauka. Gaiak geometrikoak dira, esperimentalak, eta gutxitan hunkigarriak. Forma objektiboak, esanahi unibertsalekoak, egokiagoak ziren mugimendurako subjektiboak edo indibidualistak baino. Gaiak nahiko minimal dira, eta artelana oinarrizko elementuetan apurtzen da. Medio berriak erabiltzen ziren lanak sortzeko, eta honek lagundu zion estilo berriaren agerpenari. Ordenako arte azen eta hau desideragarria zen Lehen Mundu Gerraren ondoren mugimendua hasi zenean eta ulertzeko beharraz hitz egiten zuen. Artista famatuen artean Vladimir Tatlin, Kasimir Malevich, Alexandra Exter, Robert Adams eta El Lissitzky daude.

Tatlinen lan ezagunena Hirugarren Internazionaleko Monumentua da (Mosku 1919-1920), 6,7 metrotako burdinezko armazoi bat zilindro baten erreboluziotik sortuta, kubo eta kono batekin, dena kristalez egina, eskala masiboan egiteko. 1917ko iraultzaren ondoren Tatlinek (Konstruktibismoaren aita bezala kontsideratua) Hezkuntzako Komisario aizan zen eta jendea artearen inguruan hezteko helburua zuten. Garai honetan benetako materia espazioan erabiltzeko baimen ofiziala lortu zuen. Bere proiektua arkitekturako sinbolo bat izan zen bai Errusian baita arkitektura modernoan ere.

Abangoardiako arkitektura

View more presentations from mfresnillo. (tags: abangoardia. arkitektura)

Bauhaus

2009-03-11T06:00:00.000-07:00

Walter Gropius-ek Alemanian fundatu zuen ikastetxe experimentala bezala non arkitektura eta diseinua elkartuko ziren. 30en hamarkan honen gainbehera hasi zen baina eragin handikoa izan zen beste herrietan zeinetara honen partaideak joan ziren.

Bauhaus estiloa arkitektura eta diseinu modernoan eragin handiko estilo bat izan da. Eragin sakona izan zuen artean, arkitekturan, diseinu grafikoak, barruko diseinuan eta tipografian.

Ikastetxea Alemaniako hiru hirietan egon zen (Weimar 1919tik 1925era, Dessau 1925tik 1932ra eta Berlin 1932tik 1933ra), hiru arkitekto zuzendari desberdinekin: Gropius (1919-27), Meyer (1927-30) eta Mies van der Rohe (1930-33), eskola naziek itxi zuten arte. Aldaketen arrazoiak norabide, teknika, instruktoreak eta politikaren araberakoak izan ziren.

Bauhausen fundazioa Alemaniako egoera politiko eta kulturala berezia zenean egin zen. Lehen Mundu Gerran garaitua, monarkia erorita eta zentsuraren desagerpena Weimarren Errepublikarekin experimentazio erradikalaren zabaltzea ekarri zuen, aurreko erregimenak baztertutako korronte guztiak berpiztuz. Ezkerreko ideologiako Alemaniar askok Errusiar Iraultzako eraginak izan zituzten, konstruktibismoarena, esate baterako. Gropiusek ez zituen konpartitzen ideia erradikal hauek eta Bauhaus erabak apolitikoa zela esan zuen. Baita oso garrantzitsua izan zen XIX. mendeko britaniar diseinatzaile William Morris-en eragina izan zen, arteak gizarteko beharrak bete behar dituela eta horretarako ez dela bereiztu behar forma eta funtzioaren artean esan zuelako. Beraz Bauhaus estiloa, Nazioarteko Estilo bezala ezagutzen dela, dekorazioen falta eta funtzio eta objektuen arteko armonian oinarritu zen.

Bauhaueseko eragin garrantzitsuena modernismoa izan zen Alemanian Lehen Mundu Gerra baino lehenago zabaldua egon zela, nahiz eta kontserbadorea izan. Berrikuntzen diseinua, normalean Gropious eta Bauhausekin lotuak –formak erradikalki sinplifikatuak, funtzionalitateko arrazionalismoa eta masa ekoizpeneko ideia posible zen adostea indibiduaren espiritu artistikoarekin –Alemanian garatu ziren bertan Bauhaus fundatua izan zelako.

Gropiusek diseinatu zuen Bauhaus-eko eraikuntza Dessaun, mugimenduko eraikuntzarik esanguratsuena. Gropiusen lehen lan garrantzitsua Fagus eraikina izan zen 1911n. Burdina eta kristalaren konbinaketa ederra bezala pentzatu zen baina Bauhauseko erakuntza non beste irakasle eta ikasle parte hartu zuten garrantzitsuena da. Oinplanoak hiru sekzio ditu askatasunez zabaltzen direla ikuspuntuak bidertus. Hormak igeltso eta kristalezkoak dira.

Bauhaus edo Nazioarteko estiloak hainbat ezaugarri ditu:
1) Dekorazioa baztertzen du funtzionalitatearen onerako
2) Asimetria eta erregulartasuna erabiltzen du simetriaren partez
3) Arkitektura aldatzen du espazio masari oposatuz.

Bauhauseko arkitekturako kezka diseinuko giza aspektuak dira eta forma berriak langileentzat egin nahi dituzte. Hau izan daiteke arrazoi bat onartua izateko eboluzionatzen ari ziren hirietan, sozialismoko ideiak zabaltzen zirenean. Estilo arkitektoniko hau agertu zen ingenieriako aurrerakadari esker aukera ematen zuela eraikitzeko altzairu edo burdineko markoen inguruan. Horma ez da euskarria eta bakarrik estalkia izango da.

Beharbada ez dago beste mugimendurik horren ondo hartzen duela arkitektura modernoa Bauhaus bezala. Dessaun hasita Lehen Mundu Gerra ondoren erreformatu nahi zuen arkitektura eta hezkuntza. Uko egiten zieten burgesia handiaren saloiei artisauen tradizioaren alde eta eliminatu nahi zuten artista eta artisauaren arteko bereizketa. Ez zituten industrializazioko aldaketak ahazten. Artea irakatsi nahi zuten seminarioetan artisautza eta diseinu industriala konziliatzeko.

Modernista batzuen eraginapean, Lazlo Moholy-Nagy, Marcel Breuer eta Theo Van Doesberg, Bauhauseko ikasleek Errusiar konstruktibismoan oinarritutako obra sinple eta funtzionalak ekoiztu zituzten. Material eta formen arteko kontrasteak edukin klasikoetan agertzen zirela, baztertu egiten dira eta materialen edertasun propioa destakatu nahi dute. Beti saiatu ziren ornamentazioko gehiegizko detaileak kenduz eta hau ikusten da, esate baterako, haien tipografian. Helburua seriez egindako produktu industrialak ziren baina artisauen lanetan oinarrituak. Denetik egiten zuten, aulkiak muntatzetik tapizak arte.

Bauhaus (errepasoa)

View more presentations from mfresnillo. (tags: bauhaus arkitektura)

Modernismoa

2009-03-10T23:49:00.000-07:00

XIX. mendeko arkitektura kontraesan handiak izan zituen: mugimendu guztiek hizkuntz aberri bat aurkitu nahi zuten, haien garairako egokia baina, era berean, eskura zituzten teknika berrienak erabiliz. Testuinguru honetan jaio zen Modernismoa.

Modernismoak estilo modernoa izan nahi zuen, mende berrirako egokia. Ez zituzten harremanak mantendu nahi lehenaldiarekin eta material berrietan oinarritzen ziren. Nazioarteko estiloa izateaz gain arteko esfera garaitu zuen dekoraziora iristeko, arkitektoen kontrolpean. Etxeetatik metro geltokietara eta altzaritik barne dekoraziora edo jabeen jantzietara zabaltzen zen. Izen desberdinak jaso zituen zonaldearen arabera: Modernismoa Espainian, Art Nouveau Frantzian, Modern Style Britainia Handian, Jugedstil Alemanian eta Sezession Austrian.

Britainian Handian diseinuen edertasun faltak, kate ekoizpenaren monotonia eta alienazioekiko beldurrak William Morris diseinuko eta artisautzako balioak berreskuratzera eraman zuen mugimendua sortzera eraman zuten. Ideia berdinak kontinenteko beste tokietan zabaldu ziren ere.

Estiloko lehen adierazpenen artean Belgikan Victor Hortak egindakoak daude, Tassel Etxean aplikatu zituela (1892). Arkitekturako kontzeptu berri bat garatu zuen burdinaren erabilera arrazionalean oinarritua baina era espresibo eta dekoratibo batean egitera uko egin gabe, birdefinituriko bihurgune eta lerroen erritmoaz bai zutabetan, ornamentuetan edota lore formako elementuetan.

Belgikatik prentsari esker Europa osora zabaldu zen, Katalunian esparrua proposa aurkituz ilusioz beteriko burgesen artean. Hemen garaiko arkitekto onenetariko eta ospetsuenetariko bat bizi zen, Gaudí (1852-1926) arkitektura plastikoak, ia eskulturalak natura imitatzen duela. Beste artista espainolak dira Domenec I Montaner eta Puig I Cadafal. Bartzelonan modernismoa beste aspektu kultural guztietara zabaldu zen, Rusiñol bezalako pintoretan, Ramón Casas eta Nonell.

Estilo berria arkitekturako dekorazioan oinarritzen zen. Teoria hau marrazkidun aldizkarietan agertu zen eta diskurtso eta erakusketetan ere. Era honetan herrialde bakoitzean bere berezko ezaugarriak izango dituen estilo bat jaio zen. Belgika, Frantzia eta Espainian bihurgunea keta loreak nagusi ziren bitartean Britainia Handia, Eskotzia edo Alemanian geometrikoa da. Laburbilduz, eklectizismoaren aurkako erreakzio aizan zen. Honen inspirazioa pintura sinbolistan bilatu behar da.

Arte dekoratiboetan kalitatea eskaini nahi zuen ekoizpen industrialaren masibotasunarena urka. Aspektu honetan Britaniar Arts and Crafts mugimendua jarraitu zuten. Kontinentean ez zen bakarrik agertu kate ekoizpenarena urka baina artea eta industria elkartzen saiatu ziren eguneroko bizitzan erabiltzen diren produktuak agertzen dira lan hauetan.
Arkitekturan lerroaren flexibilitatea, sinuosoa eta dekoratiboa egin nahi zuten. Kolorezko materialak erabiltzen zituzten: barrak, balkoiak eta euskarriak burdinezkoak egiten ziren. Material berriek arkitektoari askatasunez lan egiteko aukera ematen zioten. Haiek ondoz ekiten materialen ezaugarriak eta izandako aurreko esperientziaz.

Barrualdeak era sinuoso eta lerro sentzualez egiten ziren, joera naturalistarekin. Obra armonikoenak askatasunez eta fantasiaz sortu ziten. Plazerra lortu nahi zuten edertasuna eta ongizatea konbinatuz.

Materialak barietate handikoak ziren: burdina, mosaikoa, egurra. Lerro bihurgunetsuak luzatzen ziren horma eta zoluetan, metafora begetal bat bezala. Lana organikoa da, naturatik eratorria; lorea erabiltzen da dekoratzeko atmosfera lagun batean. Ekoizpeneko gune nagusiak Frantzian, Belgikan, Alemanian eta Austrian egon ziren. Autoreen artean aipa daitezke Victor Horta, Van de Velde eta Otto Wagner Vienan.

Ingalaterran, Glasgow-en Mackintosh art nouveauko era berri bat garatu zuen baina lerro zuzenez. Glasgoweko Arte Eskolan, bi etapatan bukatua, material garaikideak estilo dotore eta angeluz betetako batean erabil izuen. Adreiluko forma sinpleak keta kanpoko harriak eraikuntza barruan nolakoa den adierazten dute, leihoen ilarek barruko espazioa keta kanpoko munduaren arteko konexiorako balio duten bitartean. Leihoak, modilioiak, atea keta hesiturak burdina eta forma geometriko dotoreak erabiltzen dituzte. Diseinu sinple honek kontraste handia sortzen du historizista estiloan egiten diren obrekin alderatuz.

Belgikan Art Nouveau Bruselasen garatu zen Victor Horta eta Henry van de Velderekin. Mackintosh bezala, estilo berria sortzen saiatuz iren, erreferentzia historikoetatik kanpo. Era normal batean ekoiztutako burdina erabiltzen zuten baina era berri batean aplikatzen zuten. Bruselasko Tassel Hotelean non egiturako elementuak bistan uzteaz gain euskarriak landare motako elementua bilakatu ziren.

Frantzian Hector Guimarrek metroko geltokietako sarrerak diseinatu zituen Parisen metala eta burdina erabiliz era bihurgunetsu batean konbinatuz. Adibide hauek ondo definitzen dute forma naturalistekiko zaletasuna.

Art Nouveau garatu zen ere germaniar hizkuntzako hainbat hirietan, garrantzitsuenak Munich, Darstad eta Weimar Alemanian, Viena Austrian izanik. Toki hauetan Jugendstil (estilo gaztea), edo Die Jugend (Gazteak) izenekin ezagutzen zen.

Vienan era desberdin batean garatu zen. Klimt pintorearen zuzendaritzapean, artista eta arkitekto gazteek Wiener Sezession izeneko mugimendu bat sortu zuten artearen kontserbadurismoaren aurka. Estilo historikoak bastertu zituzten baina haien forma kasko sinplifikatuz iren. Forma organikoak erabili beharrean lerro zuzenak nahiago zituzten. Artisten artean Endell eta Olbrich daude.

Modernismoa

View more presentations from mfresnillo. (tags: arkitektura modernismoa)

Arkitektura Garaikidea: material berriak

2009-03-10T08:22:00.000-07:00

XIX. mendean arkitekturako eredu asko erakusketa unibertsaleko negutegi itxurako pabiloietan aurkitzen dugu, haien arten 1851koa Londonen, Paxtonek egina. Burdina eta kristalezko egiturak lehen erromantizismotik eratorritako gusto batetik bilakatu ziren. Progresoko bertuteak goraipatu nahi zituzten. Burdin forjatuaren elementu gogorrak seriez eginak eta muntatzeko errazak eraikuntza altuagoak egiteko eta erdiko nabeak zabaltzeko aukera eman zuten, modulo erregularrak erabiliz.

Industrializazioko mendea
XIX. mendea gizarte eta kultura industrialeko lekuko izan zen eta honek behar berriak sortu zituen. Joera desberdinak gurutzatu ziren, nahasketako inpresio batekin. Garaia markatuta dago tradizio arkitektonikoa eta teknika, material eta Industri Iraultzak sortutako behar berrien konfrontazioz. Honek bi estilo desberdinen agerpena bultzatu zuen mende osoan zehar mantenduko direla: Historizismoa eta burdineko arkitektura.

XIX. mendeko arkitektura
Material berrien erabilera eta eraikitzeko teknika berriak garaiko beharrei egokitu zitzaien. Hasieran forma neoklasikoak Europako hiri gehienak zabaldutak zeuden, burgesiaren helburua klasizismoko bertuteak eta aintzak gogoratzea. Erromantizismoak Gotikoa edo Islamiar formak berreskuratu zituen. Estilo hau Historizismo bezala ezagutzen da, estilo desberdinen erabilera suposatu zuelako. Honen bilakaerak eragin handia izan zuen arkitektura dekoratiboaren garapenean eta arte dekoratiboetan. Arte ofizialaren aurkako erreakzio bezala agertu zen. Nazionalitatetako benetako sustraiak berreskuratu nahi zituen, Erdi Aroan gertatzen zen bezala, eta Italiar eraginatik separatu.

Arkitektoek eraikitzeko teknika berriak erabili zituzten burdina eta beste materialei esker. Eraikuntza publikoek bulkada izugarria jasan zuten, estilo zahar asko berpiztuz: grekoa, erromatarra, erromanikoa, gotikoa eta beste estilo exotikoekiko gustua zabaldu zen mudejarra, hindi edo txinatarra bezala.

Burdina eta kristalezko arkitektura
Baina arkitektura garaikidea benetan zabaldu zen hirien garapenarekin Industri Iraultzaren ondorio bezala. Trebideak aukera eman zuen hiriak betiko mugetatik ateratzeko eta inguruetan zabaltzeko. Honek haien irudia eta inguruko zelaiarena eraldatu zuen geltokiak, zubiak eta biaduktuekin azkenean paisaiaren parte bihurtu zirela. Eraikuntza mota hau, oso praktikoa, material berriekin egin zen mugatu gabeko aukerak ematen zutelako arkitekturako iraultzarako bidea irekiz.

XVIII. mendearen amaieran burdineko lehen egiturak agertu ziren eta ingeniarien lana garrantzitsuagoa bilakatu zen, arkitektoekin kolaboratzaile bezala.

Hormako aurreko funtzioa, eraikuntza eusteko, galdu zen burdinaren erabilerarekin. Kristala, industrialki egina, eraikuntzetako argia handitzen lagundu zen eta horregatik espazio handiak betetzen ditu, horma ordezkatuz eta barrualdeak argitzeko arazoa konponduz. Gainera momentu honetan elektrizitatearen aurrerakadak aukera eman zuen eraikuntzen altuera handitzeko igogailuak zeudelako eta bentilazioko arazoak konpondu ziren ere. Eraikuntzako barruko eta kanpoko komunikazioa posible zen material berriei esker.

Eraikitzeko teknika berriak eta aldez aurretik seriean prestaturiko elementuek posible egin zuten eraikuntza publikoen ekoizpen masiboa: galeriak, negutegi itxurako tren geltokiak, liburutegiak, merkatuak; eta baita eraikuntza pribatuak ere: almazenak, lantegiak. Eliza eta aristokraziako eraikuntzako monopolioa bukatuta zegoen. Honen ondorioz, espazio aske, argi eta funtzionalak diseinatu ziren gizarte industrialeko beharrei egokitua.

Aukera hauek guztiak Paxtonek 1851ko Londoneko Erakusketa Unibertsalerako diseinaturiko Kristalezko Jauregian ikusi ziren. Eraikuntza ikaragarria zen, errekorra zen garai batean eraikia eta prezio onekoa aldez aurretik ekoiztutako materialez egin zelako. Negutegi gigante bat zen espazio zabala eta argia sortzen zuela pentsatuta zegoen helbururako aproposa zela.

Material antzekoekin egindako beste eraikuntza bat Eiffel Dorrea da, Eiffelek diseinaturikoa 1889ko Pariseko Erakusketa Unibertsalerako. Paxtonekoa bezala Madrilgo Erretiroko Kristalezko Jauregia da, Velazquez Bosco-k egina. Material berri hauek erabili ziren ere Madrilgo Atotxako tren geltokian.

Historizismoa

View more presentations from mfresnillo. (tags: historizismoa)

Chicagoko Eskola

2009-03-09T15:50:00.000-07:00

XX. mendearen hasieran Chicagon estilo arkitektoniko berri bat sortuko zuen arkitekto talde bat agertu zen. Estilo hau Chicagoko eskola edo Estilo komertziala bezala ezagutzen da. Teknologia berrien erabilera proposatu zuen, altzairuzko markoa zuen eraikuntza eta oso eraginkorra izango zen estetika bat garatu zuten. Europako Modernismoaren garaikidea da.

Chicagoko eskolako elementu berezi batzuk dira altzairuzko markoa erabiltzen duten egiturak egitera, gero terra kotaz betetzen direla, aukera ematen leiho handi eta zabalak egiteko eta kanpoan oso ornamentazio gutxi erabiltzen dute. Batzuetan arkitektura neoklasikoaren elementuak hartzen zituzten haien zeruarraskarietan. Hauetako gehienetan zutabe klasikoak aurkitzen dira. Eraikuntzaren eskema beti izaten da oinarri baten papera egiten duen lehenengo solairu bat, erdiko solairuak ornamentazio gutxi, zutabearen fustearen papera egiten dutela eta azken solairuak zutabeko kapitela irudikatzen duela, dekoratuagoa eta erlaitzaz bukatuta.

Chicago leihoa eskola honetako sorkuntza da. Hiru zatiak ditu, erdiko panel handia finkoa egonik, txikiagoak diren alboko biak irekitzen diren bitartean. Leihoen antolakuntza fatxadan uniformea da, proiekzio txiki batzuekin. Leiho hauek konbinatzen dute argiaren beharra eta aireztatzeko beharra. Eskola honetako arkitektoak dira Louis Sullivan, Richardson, Adler. Beste arkitektoak hauekin kolaboratu zuten Frank Lloyd Wright eta Mies van der Rohe kasu.

Estilo arkitektoniko honetako adibideak dira: Chicagoko Auditorium Building, Carson Company Building, Relianze Building.

Chicagoko Eskola

View more presentations from mfresnillo. (tags: chicagoko eskola)

Postinpresionismoa

2009-03-07T15:09:00.000-08:00

Postinpresionismoa Frantzian garatu zen inpresionismo ondoren azken estilo honi erantzun nahian mugatua zelako. Mugimendu honetan aurkitzen ditugu artista talde bat: Cezanne, Gauguin eta Van Gogh. Haietako gehienak pinturan hasi ziren inpresionistak bezala baina gero aldatu zuten estilo pertsonalago bat lortzeko. Beraientzat ez zen nahiko natura irudikatzea eta espresio handiagoa zuten formak nahiago zituzten. Argia eta kolorea erabiltzen jarraitu zuten baina askatasun handiago zeta ohiko teknikak jarraitu gabe. Haien lana ondoko mugimendu askotako oinarria izango da.

Ezaugarri orokorrak

-Forma eraikitzeko, marrazkia eta objektu eta giza irudiekiko interesa.
-Egokitzapena bolumena (Inpresionistek desegina) eta gustu estetiko puruaren artean (Cezanne).
-Obra ulertzen da forma geometrikoen multzo bat bezala (Cezanne)
-Koloreen kontrasteak planoa keta formak bereizteko.
-Efektu piktorikoak egituretan oinarrituak, bai espazialak baita kromatikoak ere.
-Kolore puruen erabilera zama emotibo handiz (Van Gogh) edo mugatua (Gauguin).
-Konposaketa imaginatiboak pintzelada kurboaz angustia eta barruko arazoak irudikatzeko (Van Gogh).
-Gai exotikoekiko interesa (Gauguin) edo klaseetatik kanpokoengan (Tousouse-Lautrec).
-Konposaketa sinple eta estatikoak, armonia kromatikoa lortu nahi zutela, profil oso definituekin (Gauguin).

Eraginak
-Inpresionistengandik kolorearekiko zaletasuna Cezannen kasuan.
-Rubensengandik neoinpresionismoa eta japoniar estanpetako kromatismo aberetsa eta forma bihurgunetsuak, Van Gogh-en kasuan

-Ozeaniako kultura exotikoetatik Gauguinen primitibismoa.

Gauguin

Pisarrorekin has izen pintatzen. Bere bizitzako erosotasuna eta bere familia utz izuen bizitzeko lehen Parisen, ondoren Bretanian eta azkenik Tahitin. Bere pinturetan tonalitate gogorrak erabiltzen ditu, kolore bizi eta arbitrarioz beterikoa zalera handiz, erritmo bihurgunetsuaz mugatzen direla. Bi gai nagusi izan zituen: Tahitiko exotismoa eta Bretainiako primitibismoa. Bere lanean sinbolismoko erreferentzia bat dago eta bere kolorearen erabilera fauvengan eta espesionistengan eragina izango du. Perspektiba uko egin zuen, modelatua eta itzalak baztertu eta irudi lauak egin zituen, estanpa japoniarretan bezala.

Cezanne

Bere pintura bolumenez betata zegoen geometria, marrazkia eta formen definizioari esker. Honetarako pintzelada handiak erabiltzen zituen. Hau guztia koloreen intentsitatea uko egin gabe egiten zuen, kontrastea keta itzal koloreztatuak erabiliz. Bere pinturetan aurreko planoekiko arreta berezia dago eta distorsioak egiten zituen ikuspuntu anitzak erabiltzen zituelako, bodegoietan bezala. Bere pintura kubismoaren oinarri aizan zen eta Matissen koloretan eragin aizan zuen. Seriek margotuz ituen, Kartaketako jokalaria keta Sainte Victorieko mendia bezala.

Van Gogh

Arlesen finkatu zuen Proventzako argia gustokoa zituelako eta irudia keta paisaiak margotu zituen lerro bihurgunetsu zeta forma mugikorraz, suak bezala bere barruko sua kaptatuz. Kolorea asko gustatzen zitzaion bere espresionismoa irudikatzeko modua bezala. Askotan depresioak eta angustiak irudikatuko ditu. Bere pintzelada oso berezia da, sinuosoa, kurtsiboa, materia pilo batekin. Koloreak batzuetan agresiboak dira, normalak ez diren kontrasteaz –horia laranja gainean-. Espresionismorako bidea irek izuen. Lanak: Autoerretratoa, Gaua izarduna, Eguzkiloreak, Gadget Doctorea.

Toulouse-Lautrec

Gaueko saloietako giroa irudikatzen zuen, dantzariak, abeslariak eta prostitutaz beteta. Hauek bere modeloak bihurtuz uren. Bere marrazkia oinarrizkoa da mugimendua harrapatzeko era ironiko eta karikatura moduko batean. Margoturiko paperaren aurrelari aizan zen. Lanak: Moulin Rouge.

Postinpresionismoa

View more presentations from mfresnillo. (tags: postinpresionismoa)

Eskultura Inpresionista

2009-03-06T15:38:00.000-08:00

Eskulturan artistek natura erabili zuten bizia irudikatzeko. Errealitatea eta tenporalitateko inpresioa islatu nahi zuten. Artista hauetako famatuena August Rodin da. Bere lana azalera irregularra du eta horrela argiak itzal desberdinak sortzen ditu. Isla hauek eskulturari bizitasun berria ematen diote.

Efektu optikoa hau ez da Rodinek lortu nahi zuen gauza bakarra. Metodo hauekin eskultura sortzeko prozesua erakutsi nahi zuen. Pintoreak bezala, haien lana kolore eta argiaren puntu zegin zutela, berak eskulturak eraiki zituen, marmol eta brontzean. Egiteko prozesua erakutsiz artista garaikideen ideiak bere lanetan bereganatu zituen.
Hasieran pose indartsuak egiten zituen, Brontzezko Adinean bezala, estatikoa eta finko adela lehenengo begirada batean baina gero indarra erakusten duela. Rodin-i gustatzen zitzaion ekintza inpresioa poseetan integratzea. Batzuetan irudiak estatikoak iruditu arren inpresio boteretsuz beteta daude, Balzac obran bezala.

Rodin-ek garatu zituen inpresioak akademiako gaietatik separatu zeta bere gustuko irudiak eta poseak aukeratuz. Ez zituen gai klasikoak, akademikoak egiten. Balzac obrak aldaketa markatu zuen. Amaieran irudien pose dinamikoetan zentratu zen, bereziki zatituak zeuden irudiekin. Era horretan irudikatzen zituen gauzen natura espontaneoa harrapatzen zuen. Ezin da kontsideratua izan bakarrik inpresionista bezala, eskultura modernoko aita bezala baizik.

Camille Claudel-ek eskulturarekiko pasioa oso gaztea zela aurkitu zuen. Tailer desberdinetan hasi ondore, 1883an Rodin aurkitu zuen. Laster bihurtu zen honen kolaboratzailea, musa eta amorantea.

Bi artistek elkarren arteko eragin aizan zuten. Camille-k biluzien teknika Rodinekin ikas izuen, emakume batentzat osoz aila zen gauza bat garai hartan. Bere harreman apasionatua eta konplexua 1893an bukatu zen eta Rodin admiratua zen bitartean Camille baztertu aizan zen. Bere berezko fama lortu nahian gogor ekin zion lanari baina bere esfortzuak ez zuen konpentsaziorik jaso. Pobrea, errefusatua, lana zentsuratua izanik, bere genio errekonozimendurik gabe, isolatua eta paranoikoa bukatu zuen. Asilo batean sartu zen 1913an eta horrela biz izen bere heriotza arte 1943an.

Camillek bere lanaren parte handi bat desegin zuen bitartean asiloan sartua urretik, utzitako obra gutxiek bere balioa ondo erakusten dute. Anatomiako ezagupen sakona zuen, igeltsu, marmola, brontzea eta onix ere erabiliz. Bere lanak dotoretasuna eta maisutasuna erakusten du eta espreski originala bihurtu zen XX. mendearen hasieran, Japonismoa eta Art Nouveau-ren eraginekin.

Eskultura Inpresionista

View more presentations from mfresnillo. (tags: eskultura inpresionismoa)

Inpresionismoa

2009-03-04T15:12:00.001-08:00

Frantziar paisaiako pinturaren bilakaera bezala jaio zen XIX. mendearen bukaeran. Gizarte eta filosofi berriari emandako erantzuna da. Burgesiak bere berezko ohiturak zituen eta baita denbora pasatzeko moduak ere eta hauek izango dira inpresionisten gaiak. Hiriak oinezkoak ibiltzen diren tokiak dira, baita gauean ere, kabareteko abeslari, dantzari, kafeekin, etab. Mundu erakargarri bat da eta honetatik hartuko dituzte haien gaiak inpresionistek. Inpresionismoak paisaia, itsasontziak, igandeko irteerekiko gustua erakusten du.

Pintore hauek elkartu ziren Manet inguruan eta saloi ofizialetako arteari uko egin zioten. Hizkuntza berriaren aurrean pintzelada askea, begian elkartuko diren lehen mailako koloreetan separatua daudela defendatzen dute. Jendeak honen kontra erreakzionatu zuen baina bi indar garrantzitsuen laguntzaz kontatu zuten: arteko kritikoak eta marchanteak.

Estilo honen aurrekaria Barbizon eskolako paisaietan eta Corot eta Millet errealista frantsesen obretan dago. Gainera, Espainiako Urrezko Mendeko koloreko eraginak jaso zituzten ere. Japoniar estanpak, garai hartan modan zeudela, espazio eta kolore lauen erabilerari buruzko ikuspegi bat gehitu zuten. Argazkigintzak eragina izan zuen ere. Emaitza erakargarria, pintura arina, normalean paisaia, argi eta kolorez beteta, pintzelada motzak mihisean ikus daitezkeela lortzen dute. Ez dira irudi oso handiak pribatuko enkargatzen direlako. Ez dute irudikatzen konpromiso soziala.

Teknika eta ezaugarri formalak
-Oleoa erabiltzen dute, baina batzuetan pastel paper gainean erabil dezakete ere.
-Gai berriak: garrantzitsuak ez diren gaiak, arreta berezia jartzen paisaian, bai herritarra baite hiritarra ere; fugazitatea harrapatu nahi dute. Benetako paisaiak dira, independienteki politak edo itsusiak izan. Garrantzirik gabeko gauzak dira, aisialdia, dantzak eta tabernak bezala. Mezua duen gai garrantzitsuari uko egiten diote.
-Kolorearen balio berria. Kolorea eta forma ez dira existitzen. Inpresionistentzat benetako gauza bakarra argia eta airearen arteko harremana da. Era honetan argia benetako gaia da eta horregatik irudi bat errepika dezakete urtaro edo eguneko ordu desberdinean. Argiaren kalitate eta kantitateak objektuaren konfigurazioa egiten dute. Horregatik kanpoan margotzen zuten eta margotzeko teknika azkarra erabiltzen zuten, aldakorrak diren efektuak harrapatzeko. Pinturak argiz beteak eta argitsuak dira.
-Kolorea argiari lotuta dago zuzenean. Kolore argitsu, bizi et apuruak, zuzenean aplikatzen dira mihisean, bat bestearen gainean, eta nahasketa ikuslearen begian egiten da. Errekurtso honekin bizitasun kromatikoa irabazten dute. Itzala kez dira iluna keta kolore osagarriez betetzen diren zonaldetara mugatzen dira, era honetan kolorea indartu egiten delako.
-Pintzelada askeak, motzak eta azkarrak. Hau beharrezkoa da atmosferako efektuak hobeto harrapatzeko eta koloreko mantxa handiak, materia ugariekin erabiltzen dute. Lerroa desagertzen da eta pintzeladak eta koloreak balio nagusiak dira.
-Eredu tradizionala koloreen eta argiaren gradazioekin ez da existitzen. Denbora aurrera joan ahala formak disolbatzen dira argia eta koloreko kolpeetan.
-Aire librean egindako pintura. Gaiak markatzen du baina gehiago estudioko konposaketa mekanikoegia konpontzeko intentzioa.
-Espazio ilusionistaren balorazio berria. Ez zaie interesatzen sakontasuna eta irudiaren kontzeptzio ohikoa leiho bezala desagertzen da. Bizirik egon behar du, naturako zati bat bezala, beraz ohiko perspektibatik ihes egiten dute. Pintura askotan elementuen kokapena, objektuak eta pertsonaiak mozteko modua, argazkilaritzako efektu zegiten da.

Pintore inpresionistak.
Manet tradizio akademikoa baztertu zuen. Errefuxatuen Saloian Dejeneur sur l´herbre aurkeztu zuen, argia eta konposaketaren ikuspegi garaikidea ematen. Bere garaiko jendea ez zegoen prestatua hau ulertzeko. Bolumeneko inpresioa ez da lortzen klaroskuroarekin eta irudiak ez dira kokatzen atmosfera zehatz batean honekin nahasiak baizik. Beste lanak dira: Olimpia eta Folies Bergere-ko taberna.

Monet inpresionista poetikoena da, naturaren kontzeptu jarrai batekin. Hasierako bere helburu bat bat-bateko efektu bisuala da. Horregatik urezko elementuak nahiagoz ituen, argiaren efektua uretan azpimarratzeko. Argiaren bariazioa garaiaren arabera bere kezka nagusienetarikoa zen eta horregatik irudi berdina momentu desberdinetan margotzen zuen: Rouengo katedrala. Bere obra Impression, soleil levant-ek mugimenduari izena eman zion kritiko batek honi buruz egindako komentarioari jarraituz.

Renoir iraultzaile bat da eta tradizio gogorreko artista bat. Tonalitate gogorrak, gorria eta horia bezala eta argiaren mugimendu ondulantea hostoak eta uretan kaptatzen zuen. Giza irudiak nahiago zituen, bereziki emakumeak, edertasuna irudikatzeko. Lana: Le Moulin de la Gallette.

Signac-ek dibisionismoren eraginak jasoz ituen eta argiaren efektua karretaz ikasiz ituen, kolore ikaragarria lortuz. Paisaiak margotuz ituen.

Degas inpresionista da forman kolorean baino gehiago. Bere obra askotan argiaren ordez kandelak erabiltzen ditu. Dantzarien arropa arinek argiaren iraupen falta kaptatzen dute. Forma balio bat bezala ikusten zuen eta honen bolumena mantentzen du. Pertsonen irudiak egiten zituen, gehienbat Dantzariak.

Seurat teknika zientifikoa zuen errealitatea irudikatzeko. Dibisionismoa edo puntilismoa has izuen. Argiaren bibrazioa puntu txikien aplikazioaz lortzen du eta irudiaren osotasun abegiak kaptatzen du. Prozedura hau erabil izuen obra honetan: Dimanche l’ apres-midi à la Grande Jatte.

Inpresionismoa

View more presentations from mfresnillo. (tags: inpresionismoa)

Goya

2009-03-04T15:07:00.001-08:00

Check out this SlideShare Presentation:

Goya

View more presentations from mfresnillo. (tags: goya)

Goya

2009-03-04T14:36:00.000-08:00

Barroko garaia ondoren lan egin zuen. Bere kontraesanak dominatu zituzten bi joeraka urreko artearen kontzeptzioaren aurkako jarrera eta espresio berri baten gogoa dira.

Zaragozan hasi zenb ere formakuntza baina 17 urte zituela Madrilera joan zen non bere estiloak Tiepolo, Mengs eta pintore beneziarren eragina jaso zuen. Italiara joan zen freskoen teknika ikasteko eta itzuli zenean Pilarreko gangetako enkargua jaso zuen. Behin Madrilen zegoela, tapizetako marrazkiak egiten has izen, hasiera arrantza eta ehizari buruzko eszenak, frantziar eraginekoak, baina gehienetan herritarren ohiturak zelaietan. Velazquez Rembrandt eta naturaren eraginak jaso zituela esaten zuen.

1780an San Fernandoko akademiako kidea aukeratu zuten Cruzifixioa bidali zuenean akademiako normak jarraituz. 1785an Gorteko pintorea bilakatu zen. 1792an gorra geratu zen eta bere lanaren alaitasuna desagertu zen eta koloreak ilunagoak bihurtu ziren, pintzeladak askeagoak eta espresiboagoak.Gortera margotzeaz gain bere buruarentzat margotzen zuen ere. Ez zen monarkiaz kezkatu, hauek berarentzat posatu nahi bazuten ere eta margotu zituenean haien ahuleziak mihisean egin zituen, benetako izaera irudikatuz.

Bere erretratuek emakume eta haurren xarma irudikatu nahi dute. Batzuk azken argi bat bezala dira ondoren Goya erretiratu zelako Quinta del Sordoko isolamendura. Bitartean gerra napoleonikoak gertatzen ari ziren. Herriko jendeak hauetan sufritutako egoerak Goyarengan sentimendu garratzak sortu zituen eta bere artea egoera eta pertsona hauek erasotzeko erabili zuen.

1810 eta 1814 bitartean bere grabatuetako serie famatuak –Gerrako desastreak –eta gerrarekin lotutako margoak egin zituen, Bi lan hauetan kolorearen boterea ikusten da. Bukaera ez da garrantzitsuena. Iraultza bat dira artean eta pinturaren helburuan. Gerra irudikatzen zen balio gabeko gauza bat, aintzarik gabekoa eta lehenengoz aldiz ez zegoen heroerik, hildakoak eta hiltzaileak baizik.

Bere bizitzako azken partean, Frantziara joan aurretik, bere Quintako hormak pintura beltzez dekoratu zituen, bere ekoizpeneko parterik misteriotsuena eta estrobertituena. Era askotan Espainiako espiritua pertsonifikatu nahi zuen non boterea eta edertasuna airean desegiten ziren.
Grabatuetako lau serie ekoiztu zituen: Kapritxoak, Gerrako Desastreak, Tauromakia eta Kirtenkeriak. Denak krisiko garai desberdinetan eginak. Orokorki kritikoak izateko joera izaten dute bai gizartean baite bere garaiarekin, eta honek Inkisizioa erne jarri zuen. Lan hauek eskaini zioten askatasunez ekoizteko aukera, enkargatutako lanaren zerbitzu gabe.

Burdeos-en hil zen 1828.ean.

Errealismoa

2009-03-03T15:25:00.000-08:00

Ezaugarri orokorrak
XIX. mendeko bigarren erdialdean Arteko munduan aldaketa garrantzitsuak gertatu ziren. Erromantizismoak pintura askearen bidea irek izuen, gai berriekin. Giza aldaketak industri iraultzaren ondoren gertaturikoak, iraultza politikoekin batera, artistengan eragin handikoak izan ziren eta artistak bere papera munduan ulertu nahi zuen. Akademizismoa eta hausturaren arteko borrokak jarraitu zuen, bereziki kolore, testura eta argiaren erabileraren inguruan.

Pintura errealista kez zuen ezer asmatu formari dagokionez. Bere esanahia aukeratutako gaietan eta hauek irudikatzeko eran datza. Politikoki iraultza burgesen garaia da. Burgesia aberatsak politika kontrolatzen zuen eta baita saloietako gustu artistikoa ere. Saloi hauetan artistek haien lanak erakusten zituzten ezagunak izateko.

Errealismoak errealitatea bere gorenera eraman zuen, eguneroko gaiei garrantzia emanez eta era objektibo batean tratatuz. Ez dituzte irudikatuko tradizio zaharreko erlijio, mitologia, alegoria edo historia. Bidea prestatu zuten paisaia ere errekurrente batean irudikatuz baina era popular batean. Harrigarriena gaiak dira eta errealitatea kontrastatzeko modua, teknika tradizionala delako. Ez dute idealizatzen eta pertsonaiak haien eguneroko ekintzetan agertzen dira.

Pintore errealistak

Courbet

Pintura errealitatea irudikatu behar zuela pentsatzen zuen, edozein filosofia, moral, politika edo prejuizio erlijiosotik salbu. Bere lan batzuk dira Lurperatzea Ornans-en eta Pintorearen tailerra.

Daumier

Grabatuak, litografiak eta karikatura egiten zituen Orleans-eko Louis Feliperen monarkiaren hipokresia kritikatuz. Oleoan pintzelada gogorrak egiten zituen, zirriborroko inpresioa emanez . Bere lanetan behe klaseekiko konpromisoa eta solidaritatea adierazten zuen: Hirugarren klaseko bagoia, Labandera.

Millet

Bere lanetan langilea kobren protagonistak dira baina beti era erresignatu eta paziente batean: Angelusa, Espigadoreak.

Paisaiako pintura
Artista garrantzitsuenak Barbizoneko Eskolako kideak dira. Hauen artean Corot artista esanguratsuena da. Frantziar paisaiako errealitatea kopiatzen zuten. Corotek natura den bezala esperimentatu zuen, momentua harrapatuz, flotatzen duen argia, aldatzen den atmosfera. Bere lanen artean daude: Chartreseko katedrala eta Nantesko Zubia.

Rafaelena urrekoen anaitasuna
Pintore, poeta eta kritiko britainiarren talde bat zen. 1848.ean sortu zen John Everett Millais, Dante Gabriel Rosseti eta Willian Holman Huntek fundatua. Artisten helburua artea berritzea zen baina horretarako manierismo aurreko formetara itzuli nahi zuten, Rafael eta Michelangelo obretara. Haien ustetan Rafaelen pose dotoreek akademietako irakaskuntzan eragin negatiboa izan zuten, horregatik haiek aurreko garaiko pinturara itzuli nahi zuten. Detailea, intentsitate handiko kolorea, konposaketa konplexuak, italiar Quattrocenton bezala edo arte flamandarrean bezala gustukoak zituzten.

Erromantizismoa

2009-03-03T03:28:00.000-08:00

Estilo hau jaio zen Aintzinako Erregimenaren krisi bitartean eta Arrazoian zuten konfidantza galtzea probokatu zuen. Erreakzio bezala, sentsibilitate berri bat agertu zen. Honen ezaugarria sentimenduak, pasioa, intuizioa, irudimena eta pertsonak baloratzea zen. Erromantizismoa sentitzeko era bat da.

Pintura erromantikoaren ezaugarriak
Neoklasizismoko konbentzionalismoak eta normak ezeztatzen zuen. Berrikuntza tekniko eta estetiko baten mugumendua da eta etorkizunerako ondorio garrantzitsuak ekarri zituen:
-Teknika desberdinak erabiltzen ditu: olioa, akuarela, grabatua eta litografia.
-Testura bere izaeragatik baloratzen da eta azalera irregularrak forma sutilekin konbinatzen dira. Pintzeladak askeak, biziak eta espresioz betetakoak dira.
-Lerroa desagertzen da kolorearen aurrean. Koloreko potentzialidade sugestiboa berreskuratzen da, muga zehatzegietatik askatuz.
-Argia oso garrantzitsua da eta graduatu egiten da lanari antzerki efektua emanez.
-Konposaketa dinamikoa izaten da, lerro bihurgunetsuz beteta eta keinu dramatikoz, artista batzuk eskema geometriko lasaiagoak nahiago badituzte ere.
-Gaiak barietate handikoak dira, exotikoetatik edo lehenaldi glorioso batetik -Grezia eta Erdi Aroa barne- historiako gertakarietara. Gotikoa estilo garrantzitsuena da eta honen arkitektura, kondairak eta momentu historikoak maiztasun handiz irudikatzen dira.

Exotismoa ikusten da geografia zabalean, Afrikako Iparraldea eta Amerika barne. Ekialdea aurkitua izan zen eta argia eta kolore desberdinak eskeintzen dio arteari. Fantasia eta gauza guztien gainetik drama heriotzarekiko gusto batekin, gaua eta azterna arkeologikoak, monstruoak eta normalak ez diren izakiekin konbinatzen dira. Erromantizismoko beste aurkikuntza natura eta paisaia da. Fantastikoa, irudimenez beteta edota estudiokoa, gogoratutako paisaiak margotzen direnean, efekto atmosferikoak ditu eta oso estimatua da.
Indibidualismoko kultua erreibindikatzen da. Artistek nahiago dute haien askatasuna kolektiboena baino. Arrazoi honetatik artista batzuk, Delacroix bezala, haien garaiarekin konprometituak dira. Indibidualismo honen ondorioz artista-bezero harremana aldatzen da: berdinak dira eta gauzak aldatzen dituzte. Artista ez da artisaua. Batzuetan artistek taldeak sortu zituzten baina haien indibidualitateari uko egin gabe.

Frantziar Erromantizismoa
Gericault neoklasizismoa eta arte berriaren arteko zubia izan zen. Bere bizitza motzean lan anitzak egin zituen barietate handiko gaiak dituztela.

Delacroix famatua da bere kolore eta sentsualitateagatik. Afrikako Iparraldeko pinturak berarengan eragina izan zuen. Bere lana Historiako konpromezua erakusten du eta iraultzetako momentuak irudikatzen ditu.

Britaniar Erromantizismoa
Britainia Handiaren kontribuzioa Erromantizismora paisaian egon zen, Constable eta Turner-rekin. Constableren paisaiak benetazkoak eta errealistak dira. Kolorezko mantxaz beteta daude eta kezkatuta dago argia eta atmosferako aldaketak irudikatzeko teknika azkar eta minuzioso batekin.

Turner-rek kolore eta argiarekiko kezkak espresatzen zituen. Iraultzailea izan zen hauen trataeran eta baita efektu hauek atmosferan zabaltzean zuten eragina irudikatzeko: lainoa, baporea eta kea.

Germaniar Erromantizismoa

Artista garrantzitsuena Caspar David Friedrich da. Paisaiak margotu zituen baina ukipen mistiko batekin eta itxura erlijiosoz. Jendea garrantzirik gabekoa da, minimoa paisaiaren handitasunaren aurrean.

Pintura Neoklasikoa

2009-03-02T13:50:00.000-08:00

Neoklasizismoko arte guztien artean pintura da estetika berezia izateko zailtasun gehien aurkitu zuena. Horretarako arrazoi bat antzinateko ereduen falta da, gutxi batzuk bakarrik agertu zirelako indusketetan. Portzelanako dekorazioa keta baxuerliebeak erreferentzia bakarrak dira.

Mugimendu honetako ezaugarriak dira:
-Koloreko efektuak errefusatzen dituzte eta baita konposaketa barrokoak eta pintura simetrian eta arrazoian oinarritua egongo da.
-Antzinako eskulturako azalen perfekzioa konbinatzen da Rafaelen pinturarekin.
-Emaitza lan hotza da, sakontasunik gabekoa, urruna, erliebe zaharren emaitza bezala.
-Pintura eklektikoa zen, gehiegizko detaileak eliminatuz gaiaren garrantzia azpimarratzeko.

-Helburua gizartea berritze azen hiritarrei literatura klasikoan agertzen diren ereduak irudikatuz.
Artista nagusien artean Jacques Louis David eta Ingres ditugu.

David-ek estetika neoklasikoa irudikatu zuen Horaziotarren Juramentua bezalako lanetan edo Napoleon Josefina koroatzen. Espazio zehatza sortu zuen zeinetan pertsonaiak lehen planoan agertzen diren. Marrazkia nagusitzen da. Dekorazio falta dago. Argia hotza da eta zehaztasun arkeologikoek gustu neoklasikoa definitzen dute. Irudien gaiak erreferentzia egiten die heroien keinuei zeinetik morala atera behar den, hauek zaharrak izanik edo ez.

Konklusio moduan, estilo neoklasikoa mitologian inspiratzen da eta batzuetan kopiatzen dute, horregatik gai historiko eta mitologikoak ugariak dira. Biluziak nagusitzen dira, greziar estiloan eta jarrera handia et ahotza da, oso pentsatua eta akademiaren eraginpean. Normaz beteriko arte bat da, non marrazkia garrantzitsua da, kolorea bigarren mailako elementutzat hartzen den bitartean. Normalean mugimendutik separatzen da, hau agertzen denean, izoztuta dagoela dirudi eta orekatua eta prebisiblea da.

Eskultura Neoklasikoa

2009-03-02T07:33:00.000-08:00

Bi autoreek dominatu zuten eskultura neoklasikoa: Antonio Canova italiarra eta Bertel Thorvaldsen daniarra.

Canovak eragina izan zuen bere garaian Europa osoan. Italian arte klasikoa berritu zuen. Venezian hezita zen eta bere maisutasuna Erroman garatu zuen. Inor ez zen gai marmola lantzeko berak egiten zuen moduan. Hilobi handiak, Napoleonena bezala, Antzinate tradizioa jarraitu zegin zituen. Erromatar jainkoak aintzenean eta ninfak landu zituen ere. Lan hau amodiori eskainitako himnoa bat da eta era berean Psykeren kondaira irudikatu zuen platoniar mitoa jarraituz. Akademiako normak baztertu gabe Canova gai izan zen gorputzez betetako piramide bat egiteko, mienbro nahasketa batekin argitan mugitzen direla. Marmol zuriaren gardentasuna taldeari poesia ematen dio.

Thorvalsen Canovatik gertuen zebilen artista nordiko azen. Copenhagen hezita ondoren Erromara joan zen. Eskultura primitibo baten konponente serioa destakatu zuen, greziar solemnitate berri batekin, Canovaren interpretazio helenistikoarena urka. V. Mendeko ereduak berriro agertuz iren: Jason, Ganimede edo Alexadrerren frisoa. Bere irudiak normalean biluzik daude, barruko bakea eta konfiantzazko keinuz.

Arkitektura Neoklasikoa

2009-03-02T07:11:00.000-08:00

Neoklasizismoa jaio zen baldintza batzuei esker. Momentu honetan Antzinate klasikoa aurkitu zen. Gainera, estatuak akademiak sortuz ituen klasizismoa norma bihurtzeko. Honetaz gain, forma barrokoak agortuak zeuden.

Arkitektura neoklasikoa Antzinateko estiloak berreskuratu nahi zituen. Momentu hau ber egorenera iritsi zin XIX. mendearen hasieran eta artea azalerako formaz betetzen da.

Arkitektura neoklasikoaren ezaugarriak dira:

· Tamaina kolosal aizan daiteke, dekorazioarekiko zaletasunaz eta materiala aberatsez.
· Bilakaera Antzinateko estilo guztiak hartzen ditu, Grezia, Erroma, Paleokristaua eta Berpizkundea.
· Joera klasikoak forma neurtuta nahi dituzten arkitektoengan forma estereometrikoak erabiltzen dira, kuboak, esferak, zilindroa keta piramidez. Bolumen guztiak masiboak dira. · Gehien erabiltzen den ordena doriarra da, non zutabeak garrantzi handia hartzen duen eta frontoiak toki guztietan agertzen dira.
· Erromatik espazioko kontzeptua hartzen dute, kupuletan arreta berezia jartzen. Eraikuntzen barruko espazioa oso ordenatua izaten da kanpoan bolumen handiak nagusitzen diren bitartean.
· Nahiago izaten dute kopiatzea berritzea baino eta eraikuntzek orden eta autoritateko itxura ematen dute.
· Elementu berriena tenplu grekoa eliza kristaura aplikatzean datza.

Arkitekto famatuak dira Soufflot Frantzian eta Wren Ingalaterran.

Espainia
XVIII. mendeko bigarren partean forma arkitektonikoak depuratzeko aparteko ahalegina egiten da. Lan hau akademiek zuzendu zuten, haien artean garrantzitsuena izaten San Fernandokoa.

Artista garrantzitsuenak dira:
· Ventura Rodriguez: eklektizismo nabariarekin lan egin zuen.
· Sabatini: forma klasikoak sendotu ziren berarekin.
· Juan de Villanueva: arrazoiko arkitekturarekin lotutako artista bakarra da. Beste lanen artean Pradoko Museoa egin zuen harria eta adreilua konbinatuz, monumentalitate klasikoa, bere garaiko modernitatea eta funtzionalitatea elkartuz. Bere estiloa XIX. mendeko lehenengo erdialdean mantendu zen.

Pintura Barrokoa Espainian

2009-03-02T00:31:00.000-08:00

XVII. mendea pintura espainoleko urrezko garaia da. Italiar eragina baztertua izan zen manierismoko formulen alde jartzeko eta estiloak klaroskuroa erabiltzen zuen ez helburu estetikoekin baizik eta dramatismo handiagoa sortzeko. Pintura hau oso errealista izan zen. Sintesi orokor bat nahiago zuten balio piktorikoz ukigaiak erabili beharrean, eta ez XVI. mendeko artisten hurbilketa analitikoa. Erreprodukzio fidagarria irudikatzeko interesak birtuosismoa indartu zuen. Artistek hobeto aukeratu zituzten koloreak eta hobeto pentsatzen zuten tono bakoitzeko balioa. Espazio sutilagoa bihurtu zen eta anitzagoa; tonuen gradazioa garrantzitsuago azen eta ikuspegi konbentzionalak laster utz izion bidea sakonago azen beste bati. Espainiako pintoreak naturalismo errealistaren maisuak bilakatu ziren Europa mailan.

Arte berriak aurreko garaiko gaiekin jarraitu zuen: pintura erlijiosoak dominanteak ziren baina patronatua zabaldu zen Habsburgoekin eta artistek erret familien erretratuak egiten hasi ziren etab aita gertakari historikoak margotu zuten gorterako. Lan onenetan keinuko dotoretasuna eta sakontasun psikologikoa tonoetako eta koloretako harmoniarekin konbinatu ziren. Garai honetako eskola nagusiak Sevillakoa eta Madrilgo aizan ziren, azken honek erregeen patronatoa zuela. Hasieran beste eskola garrantzitsuak egon ziren ere, Valentziakoa bezala, Italiako harremanak mantendu zituela eta beste tokietan lan egin zuten artista batzuen entrenamendu tokia izan zela.

Tenebrismoa
XVI ete XVII. mendeen arteko transizioan tenebrismoa zabaldu zen eta urrezko garai honetako ezaugarria bihurtuko da (tenebrismoak pintura iluna dauka ezaugarri bezala eta autoreek jarraitzen dute Italian Caravaggio hasitako estiloa).

Lehen artista Manierismoa uzten estilo berrian hasteko Francisco Ribalta (1555-1628) izan zen, katalan bat, Toledon ikasia eta Valentzian eman zuela bere heldutasun urteak. Caravaggioaren estiloa jarraituz margotzen zuen, baldin ez badakigu ere nola ikasi zuen teknika hori, italiarrengandik edo era independente batean. Dena den, bere estiloko ezaugarririk nagusia bere naturalismo birila da. Pintzelada askea eta margoz betea da, aurreko garaiko biguntasunik oso urruti. Ribaltak espresibitatea lortu nahi zuen eta baita edertasuna ere eta formen modelatu eskulturala argia eta itzala kontrastatuz lortu zuen.

Tenebrismoaren garaipena Jose de Ribera (1591-1652) pintorearekin iritsi zen. Riberak Valentzian ikasi zuen baina 1616 inguruan Italiara joan zen, Napolira. Marrazkilari ona izanik eta konposaketako maisu bat, bere pintura anitzak oso bariatuak dira. Bere lan onenetan kolore dominanteak, marroiak eta gorriak, argi krudel batekin kontrastatzen dira eta forma batzuk biolentoak bihurtzen dira.

Velazquez
XVI. mendeko pinturako gorena da. Velazquez (1599-1660) Sevillan jaio zen eta hemen jaso zituen pinturako lehen ikasgaiak Frantzisko de Herrera “Zaharra”ren eskutik baina laster pasatu zen Pachecoren ikasle izatera, bost urtez, eta hauetan maisuaren alabarekin ezkondu zen. Bere idatzietan Pachecok aipatzen du Velazquez-en prezisioa bere teknikan, baita hasierako lanetan ere natura kopiatzen eta nahiago izaten zituela ikasketak generoko eszenak baino. Hasierako lan horietan dentsitate handiko enpasteak erabiltzen zituen, ikuspegi objetiboz, kolorearen erabilera mugatuaz, okre eta marroiekin, eta naturalitatea eta sinplizitatea bere kontzepzioetan.

Velazquez-en arteak sistesis handiko norabidea hartu zuen. Argiaren isla forma eta koloretan margotzen zuen kolore eta forma berak baino; bere marrazkia horren perfektoa da irudiak eta detaileak barrutik argitzen duela ematen duelako. Preziosio hau, kolore eta tonalitatearen kontua, atmosferaren partehartzea begia eta honen objetuaren artean artistaren lana definitzen dute eta honen errespetu sakona naturako edozein elementuarekiko. Naturako elementu guztien ikuspegi aske eta erreala dauka: gizakiak, gauzak, paisaia eta espiritua.

Pintorearen interesa argia irudikatzeko ez da teknikako kezkaren emaitza, XVII. Mendeko estetikako kanpoko jarrera bat, baina barruko erreligiosidadea garatzeko balio zuen, Espainiako tradizioan garrantzitsua izan den elementu bat, baina kontzepzio berri batekin.

Sevillako eskola
Frantzisko Zurbaran Estremaduran jaio zen 1598.ean eta Sevillan ikasi zuen. Eskola honetan ikasi ondoren betirako geratu zen lotuta zonalde honetara bere tenperamentua, aszetismoa eta estiloko sinplizitateak hegoaldeko grazia eta dotoretasunarekin bat egiten zutelako. Bere emozioetan erabat konfidatzen bazuen ere, bere naturalismo eta klaroskuro indartsuan arkaismoko aztarna bat aurki daiteke. Sevillako orden monastikoekin kontrato bat zuen eta hauek izan ziren bere patroi garrantzitsuenak. Baita Guadalupeko monastegiko Jeronimoentzat pinturetako serie garrantzitsu bat margotu zuen ere. Honetan errealismotik mistizismoz betetako mirarien eszenetara margotu zuen. Gai sinpleen maisu bat izan zen, irudi bakartiekin, estatikoak eta nolabait tentsioan daudela, saintuak begiak zerura bideratzen dutela, generoko pinturak zeinetan eguneroko tresnak misterioz betetzen diren, bere bodegoietan bezala.

Pintura espainiolan eta baita Andaluziako eskolan ere Murillok dotoretasuna eta delikatua irudikatzen du, sentimendu popularrarekin batera. Bere artea gaiaren zerbitzuan egon zen beti eta fedez beteta. Fede honetan sakontasuna askotan baztertzen zen zerbait distiratsuago baina estetikoki ez horren garrantzitsua lortzeko. Emakumearen eta umeen edertasunaz baliatzen zen eta baita kolore sutilak eta tonuetako gradazioaz ere. Bere obra lirikoa da gramatikoa baino eta nolabait arazo sozialak irudikatzen zituen, literaturako eleberri pikareskoaren eraginak izanik. Bere pintura erlijiosoa ikuspuntu errealista batetan oinarrituta dago.

Eskultura Barrokoa Espainian

2009-02-28T15:42:00.000-08:00

Italian eta Frantzian eskultura handia garatzen den bitartean, Bernini jarraituz, marmola edo brontzea erabiliz eta barietate handiko gaiekin, Espainian normalean egurrezko eskultura polikromatua egiten da, erlijiosoa, Kontra Erreferomaren zerbitzuan, pietatez beteta. Kristo, Birjina edo sainduen irudiak dira gizakiak bezala trataturik, mina, larritasuna, heriotza edo estasia irudikatzen dutela.

Eskultoreak errealitatera hurbiltzen dira eta gaiaren trataerak hunkitu egiten ditu prozesioetara joaten den jendea. Sainduak bizirik bailiren agertzen dira, eguneroko bizitzan bezala. Erlijioan eragin handia dauka horregatik eskari handia egiten da. Herri pietateak kofradiak sortzera eramaten du, bakoitzak bere Pasoa duela (latinetik passus= sufrimendua). Aste Santuan prozesioak erlijiosidadeko herri espresioa bihurtzen dira. Erretaulak mugi daitezken irudiekin dekoratzen dira eta honela prozesioetan ateratzen dituzte.

Pesimismoa eta krisian dagoen gizarte honen jarrera eskultura funerarioan ikusten da.

Errealitatea irudikatzeko desioa efektuak bidertzen ditu. Hasteko, irudiak polikromoak dira, urrea baztertu egiten da eta irudiak kolore errealistaz egiten dira, batzuetan benetako jantziak jartzen dizkiete eta bakarrik daukate landu aburua, eskuak eta oinak. Beste kasuetan benetako ilea, hatzaparrak, hortzak edo kristalezko begiak eta malkoak erabiltzen dituzte. Abereen larrua irekiak dauden zauriei errealismo handiagoa emateko erabiltzen dira, antzerkiko efektuak lortzen.

Hasieran eskultura espainolak ez zuen izan italiarrak zuen dinamismoa eta antzoki itxura eta Berpizkundea eta Manierismoari lotuta zegoen, naturalismoa aurreratuz. XVII. mendetik aurrera Gortean eta Andaluzian Berniniren eraginpeko barrokoa has izen eta hurrengo mendean erabat garatu zen.

Bi erregio bereizten dira, biak hiper-errealistak:
-Gaztela: Valladoliden Gregorio Fernandez artista garrantzitsuena da. Bere irudiak zaurituak daude, minduak edo hunkituak; bere errealismoa biolentoa da, keinu dramatikoz. Urrearen efektua baztertu zuen kolore lauak erabiltzeko.

-Andaluzia: Sevillan zentratua, Juan Martinez Montañes-ekin eta Granadan Alonso Cano eta Pedro de Menarekin. Eskultura lasaia da, edertasun zuzena irudikatu nahi du eduki espiritualak ahaztu gabe. Klasizismo errealistak esaltazio mistikora eraman zuen. Urrearen erabilera ugaria egiten dute.

XIII. mendean Levanteko taldea agertu zen, Elche-n baina bereziki Murtzian Francisco Salzillo-rekin, barrokoaren erabilera itxi zuen autorea klasizismoarekiko gustua zabaltzeko.

Arkitektura Barrokoa Espainian

2009-02-28T14:47:00.000-08:00

Barroko Espainian Urrezko mendea bezala ezagutzen da kulturak goreneraino iritsi zelako politika, gizartea eta ekonomia gainbeheran zeuden bitartean. Barroko bitartean gustu eta moden bilakaera bat eman zen, hiru etapak bereiziz:

· Lehenengo etapa (XVII. mendearen erdialdera arte): hasierak. Herreraren eraginak (Escorial) eta Italiatik zetozen ereduetara pasatzea.

· Bigarren garaia (XVII. mendeko azken herena eta XVIII. mendearen lehena): gorena. Churrigera anaiak, Ribera, Tome, Figueroak dekorazioko hizkuntza garatu zuten eta arkitektura dinamikoagoa bilakatu zen.

· Hirugarren etapa (XVIII. mendea): jarraipena eta aldaketa. Rokoko irits izen, frantziar eta italiar eraginez eta dinastiari esker garatu zen.

Ezaugarri orokorrak:
Herreratar ereduek jarraitu zuten Escorialaren eragina zela eta. Jauregietako arkitektura homogeneoa da. Austriar deitutako arkitektura honek dorreak fatxadako aldeetan, txapitelez estalita eta harberazko teilatua zuten. Eraikuntza serioak ziren kanpoan baina barruan oso erosoak ziren.

Elizetako egiturak oso sinpleak dira, kupulaz eta jesuiten oinplanoz (nabe bat kaperekin eta arbotanteak), dekorazio serioz. Barrualdeak urrez koloreztaturiko erretaulaz osatzen dira eta hauek gero eta konplexuagoak bihurtzen dira denborarekin.

XVIII. mendetik aurrera italiar eragina iristen da. Kanpoan fatxadak erretaulak bezala egiten dira. Estilo hau dekoratiboagoa da eta XVIII. azken hamarkadaren amaiera arte luzatzen da, Borbon dinastiarako lan egiten duten arkitektoekin.

Urbanismoarekiko kezka ikusten da enparantza nagusien garapenarekin (Valladolid, Madril, Salamanca). Orokorki laukizuzenak dira, portiko eta balkoiekin.

Garai bakoitzeko arkitektoak dira:

-XVII. mendeko lehen erdia:
· Juan Gomez de Mora: Madrilgo enparantza, Madrilgo udaletxea.
·Alonso de Carbonell: Buen Retiroko jauaregia.
-XVII. mendearen erdialdea:
·Alonso Cano: Granadako katedrala.
-XVIII. mendeko trantsizioa:
·Churriguera: Salamancako San Estebango erretaula; Salamancako enparantza.
· Pedro de Ribera: Madrilgo hospizioko fatxada.
·Narciso Tomé: Toledoko katedraleko transparentea.
·Sabatini: Aranjuezeko jauregia.
·Juvara: Madrilgo Erret jauregia.

Pintura Barrokoa

2009-02-27T15:10:00.000-08:00

Pintura barrokoaren ezaugarri nagusia errealitatea irudikatzea da. Hau baldintzatuta dago eliza katolikoaren interesagatik eta interes politikoarengandik arte hau propaganda egiteko erabiltzen dutela, baina baita burgesia protestantearen interesagatik kezkatuagoa eguneroko bizitzako ekintzekin. Estiloko bilakaera bat badu ere: XVI. mendean artisten kezka estetika purua da baina Manierismo garaian naturaren aurkakoa da, gauza berriak erabiliz eta natura baztertzen.

Nazionalitateen barietatea dela eta eskola desberdinak daude, komunean hainbat ezaugarri dituztela:

Errealismoa: Modeloak naturan aurkitzen dira, idealizaziorik gabe, naturalismora iritsiz. Psikologia eta sentimenduekiko kezka errealitatearen irudikapenarekin bat datoz.

Kolorearen domeinua marrazkiaren gainean: Maisu handiek kolorezko mantxaz baliatzen ziren formak definitzeko, Velazquez eta Rembrant-ek egiten zuten moduan. Gauzak errealitatean ikusten diren moduan margotzen dira, kolorezko mantxez eta argiaz, detaileak galdu zeta prezisiorik gabeko kontornoz.

Sakontasun jarraitua: Perspektiba lineala baztertzen da sakontasuneko efektuak beste era batean lortzeko, elkartzen diren lerroz, scorzo-z eta lehen plano oso handiz eta ilunaz, argia eta itzalekin jolasteko eta efektu atmosferikoak irudikatuz.

Argiaren garrantzia: Leonardoren sfumato utzi egiten da argia eta itzaleko planoetara pasatzeko eta hauek definizio handi zegiten dira. Barrokoak gauzak piktorikoki definitzen ditu eta itzalak garai hau iritsi arte inoiz izan ez duen garrantzia dauka, bereziki tenebrismoan. Barrokoan forma argiaren menpean dago eta batzuetan formak desagertzen dira argiaren efektuen ahulezia edo intentsitateagatik.

Konposaketako askatasuna: Asimetria eta konposaketa ez tektonikoak nagusitzen dira. Irudi nagusia erdian jartzeko joera desagertzen da eta baita irudia bi zona simetrikoetan banatuta egoteko ohitura. Lerro horizontala keta bertikalak uzten dira eta artistek desorekak nahiago izaten dituzte edo irudia mihisetik kanpo jarraitzen duela intsinuatu nahi dute. Konposaketa ez tektoniko hau lerro diagonalen bide zegiten da eta hauekin aurreko mendeetako konposaketa piramidalak ordezkatzen dituzte. Batzuetan espazio hautsiek aditzera ematen dute dena ez dela mihisean bukatzen.

Mugimendua irudikatzeko kezka: Barrokoa bizitzako pintura da eta ezin da era estatiko batean irudikatu. Torbelinoak nahiago dituzte lasaitasuna baino. Irudiak inestableak dira, scorzo eta olatuak bezala. Batzuetan mugimendurik ez dago eta gehiegizko lasaitasunak irudia transzendentzia erlijiosoak bete nahi dute.

Teknikak: Kolorearen garrantzia eta hau erakusteko desioa oso nabariak dira eta autoreek tenplea uzten dute eta olioa eta mihisea orokorrak egiten dira, batzuetan proportzio ikaragarrizkoak. Freskoa erabiltzen da ere hormak eta gangak dekoratzeko.

Gaiak: Eskolen barietatearen emaitza gaien ugaritasuna da. Pintura erlijiosoak arruntak dira, Birjinaren irudikapena (Sortzez Garbia, Pietatea), itunetako istorioak, karitatea, sakramentuak (bereziki penitentzia eta jaunartzea), sainduei buruzko serieak eta haien esperientzia erlijiosoak, heriotzaren irudiak (vanitas). Gai hauek oinarrizkoak dira Espainiako pinturan. Biluziak debekatuak daude irudi erlijiosoetan eta alegoria eta mitologietan erabiltzen dira bakarrik. Istoria paganoak arruntak dira Frantzian eta Flandrian. Herbeheretan taldetako erretratua keta paisaia agertzen dira, haien barietate guztietan, eguneroko bizitzako eszenak bezala, oso errealistak, barrualdeak, itsasoko bistak, itsas-batailak. Arkitektura gaia izan daiteke ere, eta berdina gertatzen da bodegoiekin. Laburbilduz, gaien barietatea ez dago erabat lotuta nazionalitatearekin.

Pintura barrokoa Europa osoan zehar agertzen bada ere, Italia da lehen tokia non aurkitzen dugu. Korronte garrantzitsuak daude, Klasizismoa, Carraci-tarrengan ordezkari onenak dituela, naturalismo eta errealismo tentsioan dauden konposaketekin. Bigarren korrontea pintura dekoratiboa da, hau da, freskoena, ganga eta sabaietarako egoki adela, perspektiba ikaragarriak lortuz. Azkenik, tenebrismo naturalista dago, Caravaggio ordezkari famatuena izanik, Barrokoaren benetako iraultzailea. Autore honek egiten duen argiaren erabilera bere lanetan klabea izango da.

Eskultura Barrokoa

2009-02-26T10:18:00.000-08:00

Arte popularretariko bat da. Honen bezeroak eliza eta noblezia dira, Berpizkundean bezala. Eskulturak sinesmen erlijioso desberdinak espresatzeko balio du eta baita boterea adierazteko modu bat izan daiteke. Lan asko toki publikoetan kokatzen ziren, enparantza edo iturrietan bezala.

Irudi barrokoek ikuspuntuak biderkatzen dituzte. Orokorki egitura irekiak izaten dira, lerro konplexuz, diagonala estimatuena izanik. Artistek argiaren efektuekiko interesa erakusten dute eta hori lortzeko azaleei trataera desberdina ematen diete. Batzuetan hormak hausten dituzte nahi duten efektua lortzeko behar duten argia izateko.

Materialek aldaketa bat jasotzen dute ere. Marmol zuria erabiltzen jarraitzen badute ere, beste materialetan egindako obrak edota material desberdinak konbinatzen dituztenak badaude ere. Edozein gauza erabili daiteke ikuskizuna osatzeko. Keinuak ikaragarriak dira eta irudikaturiko pertsonaiei giza trataera ematen zaie. Irudi mitologikoa keta erlijiosoak gizakiak bezala tratatzen dira.

Teknikoki, bolumenak ondo antolatzen dira nahi duten efektua lortu ahal izateko. Beste ezaugarriak dira: tentsio eta dramarekiko zaletasuna, autore batzuen kasuan tentsio handieneko momentuak irudikatzera eramaten duela. Gainera, argia eta itzalen arteko kontraste biolentoak sortzen dute.

Tipologiari dagokionez, barietate handikoa da, erliebeak, erretratuak, zaldi gaineko erretratuak, alegoriak, istorio mitologikoak, erlijiosoak, iturriak, hilobiak eta, Espainiako kasuan, Aste Santuko eskulturak daude.

Erregioen desberdintasunak daude, Bernini italiarra eskultore famatuena izanik barroko garaian. Artista hau eskultore bezala hezitu zen bere aitaren tailerrean non Michelangeloren lanak ezagutu zituen eta baita greziar-helenistiko eskultura. Erroman lan egin zuen, Aita Santu desberdinen agindupean. Bere estiloak bilakaera bat izan zuen Manierismoko irudi tormentatuetatik beste irudietara zeinetan mugimendu fisikoa islatzen zuen irudikatu nahi zuen ekintzaren emaitza bezala. Bere estiloa dinamismo handikoa da eta baita tentsio dramatikoa eta perfekzio teknikokoa. Posibleak ziren gai guztiak irudikatu zituen, mitologiatik erlijiora erretratu, alegoria edo hilobietako monumentuetatik pasatuz. Urbanista bezala iturri dekoratiboak egin zituen ere enparantzetan kokatzeko. Bere obrak dira: Apolo eta Dafne, David, Ludovica Albertoni, Santa Teresaren estasia, Lau Ibaietako Iturria, Urbano VII.aren hilobia.

Frantzian bi eskultore famatuak egon ziren. Girardon-ek era nahiko klasiko batean lan egiten zuen. Iturriak egin zituen, Apolo eta Ninfetakoa bezala, eta panteoiak, Richelieurena izanik bere obrarik onenetarikoa. Puget pasioz beteriko lana egin zuen indar fisikoa eta intentsitate emozionala irudikatuz, Krotonako Milonen obran bezala.

Arkitektura Barrokoa

2009-02-25T15:02:00.000-08:00

Barroko hitzak inperfekzioa esan nahi du. Naturalismo berri bat da eta honetan aurrerapen zientifikoak eta dramarekiko gustua agertzen dira, eta hau konbinatzen da emozioarekin argia eta kolorearen kontrastetan islatzen dela, testura aberatsez, espazio asimetrikoz eta oinplano diagonalez.

Barietate geografikoa dago eta artea boterearen zerbitzuan dago, hau elizakoa zein monarkiakoa izanik. Horregatik arteko bi gune nagusi daude: Erroma, Aita Santuaren autoritatearekin, eta Frantzia, monarkia absolutuaren eredua. Gainera, Kontra –erreformako eragina nabaria zen. Elementu hauek guztiek eragina izan zuten balio plastikoetan.

Arkitekturan oinplano tipologia aberatsa erabiltzen da, zentralak eta zirkularrak garrantzitsuenak izaten aurreko nabe estuekin kontrastatuz. Dekorazioa oinarrizkoa da eta argiaren erabilera dramatikoa balio plastikoa bihurtzen da. Sabaiak tamaina handiko freskoz dekoratzen dira, ezinezkoak diren perspektibak dituztela eta erdiko proiekzioak dituztela ilusiozko efektuekin. Formak Berpizkundeko bilakaera bat dira baina orain mugimendua egituraren aurretik jartzen da, forma bihurgunetsu eta flotanteekin. Paisaia bera gehitzen zaio arkitekturari, lorategi, enparantza, patioak eta iturriak integratuz eraikuntzako elementuak bailiren. Garai honetan San Pedroko katedrala berreraiki zen eta honek eragin handia izan zuen arkitekturan. Italiak estiloa markatuko du Frantzia bezalako beste tokietan formula klasikoagoak jarraitzen dituzten bitartean. Italian lan egiten duten arkitektoen artean ditugu: Maderno, Vatikanoko fatxada bukatu zuela, Longhena, Veneziako Santa Maria della Salute egin zuela, baina, besteen gainetik Bernini eta Borromini destakatzen dira.

Bernini, arkitektoa izanik eskultorea eta pintorea ere izan zen eta arte hauetako fusio bat egiten zuen bere lanetan. Askotan perspektiba faltsuak erabiltzen zituen eta trompe-l’oeil ikuslearengan sorpresa sortzeko. Berarekin fatxadak ereduak bilakatu ziren, gainaldean pilastra masiboak eta behealdean errustikoak zituzten elementuekin. Bere lanen artean San Pedroko enparantza, Baldakinoa eta Santa Andrea ditugu.

Borrominik lan gin zuen konbentzionalismoa eta askatasunaren artean. Tradizioa oinarri bezala erabiltzen zuen baina ez legea bezala. Bere lanak egitura konplexuz beteta daude, bihurgunez beteriko hormez, fatxada ondulanteak dramatikoko hautsitako frontoiaz eta kupula ezinezkoez. Bere lanen artean San Carlo alle Quattro Fontane, San Carlos Borromeo, Oratorio degli Filipenses daude.

Frantzian barrokoa dotoreagoa zen, arrazionala eta mugatua. Ereduak lerrozuzenak dira, klasizismotik gertu. Luis XIV.aren monarkiaren boterea erakutsi nahi zuen. Eraikuntza esanguratsuena Louvre da, Le Vau eta Perraultek eraikia, eta Versailles, non Le Brun eta Le Vauk jauregia egin zuten eta Le Notrek honetan dauden lorategian diseinatu zituen.
Europa Ertainean barrokoa berandu garatu zen Hogeitahamar Urteetako gerraren eraginez. Austrian destakatzen dira Fischer von Erlach eta Hildebrant. Alemanian Jesuiten eragina nabaria da hegoaldean, iparraldean protestanteak nagusitzen diren bitartean eta horregatik azken gune honetan ez da horren garrantzitsua. Jauregien arkitektura garrantzitsua izan zen zonalde osoan. Ingalaterran arkitekto nagusia Wren izan zen eta barrokoa erabili zen urbanismoa planifikatzeko. Errusiar bertsioa oso dekoratua da, eliza tradizionalez, batzuetan adreiluz eginak eta beranduago Herbeheretatik inportatu zituzten forma estrabaganteak sortuz.

Espainian barroko garaian aldaketa garrantzitsuak egon ziren. Estiloak bilakaera bat izan zuen Escorialeko eraginetatik. Dekorazioa fatxadan zentratzen da eraikuntzako beste parteak sobrioak diren bitartean. Errokoko bitartean estilo berri bat garatu zen: Txurrigereskoa, estiloa sortu zuten arkitektoen familiako abizena hartuz. Honen ezaugarria gehiegizko dekorazioa da, batez ere ate nagusiaren inguruan. Espainiako barrokoan eragina izan zuen Ameriketan non platereskoa (azken Berpizkunde espainiarra) oso imitatua izan zen eta ondoren txurrigereskoa, bereziki Mexikon.

Berpizkundeko Pintura

2008-01-22T23:57:00.000-08:00

Humanismoaren eragina dauka, beste arteak bezala. Autore batzuen iritziz, pintura honetako hasieran pintore flamenkoen eragina, Van Eyck bezala eta italiar batzuen eragina, Masaccioren kasu, oso garrantzitsuak izan ziren.

Ezaugarriak:
· Euskarriak:
Ormako pintura Italian erabiltzen jarraitu zuten. Venecian mosaikoaren tradizioa zela eta, garrantzia galduz zihoan eta oihalaren gainean margotzen hasi ziren kontserbazioko arazoak zirela eta.
Oihala normala bihurtu zen baina egurra erabiltzen jarraitu zuten. Poliptikoak Europan eta baita Espainian ere egiten ziren, Italian panel bakarreko eredua arruntagoa zen bitartean.

· Teknikak:
Italian pintoreek freskoaren erabilera jarraitu zuten.
Liburuen iluminazioak garrantzia galdu zuen inprimaturiko liburuen eraginez.
XV. mendearen azken hamarkadetatik aurrera egurrean edo kuprean egindako grabatuak arruntak bihurtu ziren pinturak erreproduzitzeko eta zabaltzeko. Akuarela batzuk ere garai honetan hasi ziren.
Marrazketak garrantzi handiagoa lortu zuen eta ez zen berriro kontsideratu bigarren mailako lan bat bezala.
Elementu iraultzaileena tenplea olioz ordezkatzea izan zen. Teknika berri hau Van Eyck-en lanekin zabaldu zen Europa osotik.

· Gaiak:
Erlijiosoak Europako Iparraldean eta Espainian garrantzitsuak izan ziren. Santu berriak edo ohikoen irudikapen berriak agertu ziren, garai berrien arazoaz kezkaturik. Normala da ikustea ikasketetara dedikatzen diren santuak, esate baterako.

Italian mitologia gai klasikoetatik hartzen da edota haien garaikideengandik.

Historia beste gai bat bilakatuko da, hirien arteko liskarren irudikapenetatik jaioa.

Erretratua asko garatu zen ere.
Paisaiak, berez gaia izan gabe, garrantzia irabazi zuen pinturetan, bereziki Venecia eta Flandesen.

· Konposaketa:
Espazioa lerroko edo airezko perspektibaren bidez antolatzen da.
Margoen antolakuntzan, erdia berez garrantzitsua da, periferia baino gehiago. Simetria normalki erabiltzen zen. Batzuetan irudiak antolatzen dira forma sinpleak jarraituz (zirkunferentzia, piramidea…)
Ondoetan ohiko motiboak erabiltzen ziren (erdi puntuko gangak, sarkofagoak…) edo arkitektura erromatar tradizioari jarraituz.

· Marrazkia, kolorea eta pintzelada:
Urrea progresiboki eliminatzen joan ziren. Kolore argiak desagertzen ziren toki estrategikoetatik. Paleta dibertsifikatu zen. Orokorki argia da, eta pintoreek efektu berriekin esperimentatu zuten, bereziki argia irudikatzerakoan, ekaitzak edo gauak argiz hautsirik.
Olioaren erabilerak posible egin zuen detaile delikatuagoen irudikapena, bereziki paisaian eta haragia irudikatzerakoan. Gainera, distira, transparentzia eta luminositateko efektoak posible egin ziren.
Sfumato teknikak irudiak batzeko aukera eskaini zuen, irudien kontornoak batuz, lerrorik gabe.

· Irudiak:
Errealismo berri batek inspiratzen zuen aurpegien irudikapena, bereziki pintura flamenkoan. Artistek esfortzu handia egin zuten pertsonai desberdinak erretratatzeko: gorputzek egokiak izan behar zuten benetako irudiekin antza izateko.
Era berdinean, Italian, idealizazioari buruzko kezka bat dago eta honek eragintzen zuen bereziki biluzietan, kanonaren erabilera bultzatuz. Eredu berriak irudi klasikoetan inspiratzen ziren.

Edertasunaren normalkuntzaren eraginez estereotipoak agertu ziren eta baita hauen aurkakoak ere. Irudi erridikuluak, batzuetan ia karikaturak, garai honetan egin ziren ere.

Berpizkundeko Eskultura

2008-01-21T15:06:00.000-08:00

Natura eta giza gorputzaren aurkikuntza Antzinatea baino garrantzitsuagoak izan ziren. Polikromiak, doratuek eta erabilitako hainbat teknikek lanaren kalitate piktorikoa azpimarratzen dute. Beste berrikuntza bat da artista ez dela bakarrik artisau bat, ornatzeko helburua duen pertsona bat baino. Eskultura eta pintura askotan agertuko dira elkarrekin. Proiektuak oso garrantzitsuak izan ziren Florentzia bezalako hirietan, non lehiaketak antolatu ziren, Baptisterioko Ateak egiteko bezala.

Quattrocento bitartean definitzeko gogo bat dago eta idealizatu baina giza gorputz naturalistakoak irudikatzen dira. Berrikuntza da edertasuneko kontzeptua gazteekin identifikatua, boterean zeuden adineko pertsonek izaki hauek bigarren plano sozial batera mugatzen zuten bitartean.
Eskulturek hiru ezaugarri dituzte:
· Tradizio gotikoa
· Antzinateko berrikuntza
· Ikuspuntu bakarra erabiltzeko joera, frontalitatea azpimarratuz.

Tipologia

· Hilobiak:
Horman egindako hilobiak Berpizkundeko garrantzitsuenak izan ziren. Haietan nabaritzen da erretaulen eragina: eskulturak eta pilastrak alineatzen dira. Artistek egitura hirukoitza erabiltzen zuten, erdiko arkua non hildakoen irudia egoten zen, alboetako nitxoekin kontrastatzen zuen. Alboko nitxo horietan santuak edo bertuteen irudikapenak egiten ziren. Hildakoaren irudikapenak erretratuko kontzeptu berri bat erakusten zuen. Aurpegiak normalean idealizatuak agertzen dira.

· Ekuestreak edo zaldi gainekoak:
Pertsona bat zaldi gainean tamaina naturalean irudikatzea gai erakargarria zen. Lan hau brontzez egitea ezinezkoa izan zen mendearen bigarren partera arte, laneko prezioa eta arazo teknikoak zirelako brontzea funditzeko. Monumentuetan hirietarako bertuteko adibideak diren gizonezkoak irudikatzen dira. Jarraitutako eredua Marco Aurelioarena da. Lehenago beste material ez iraunkorretan egindako beste ereduak egon ziren ere. Adibiderik onenak Gattamelata Condottieroa, Donatellok egina eta Colleoni Condottieroa, Verrochiok egina dira.

· Erretratua:
Medailak egiteko artea garatu zen. Hauetan saiatzen ziren pertsona indibidualen ezaugarriak plasmatzen, bereziki fisonomia eta espresio psikologikoan arreta jartzen. Emakumezkoen erretratuetan emakumeen edertasuna irudikatu nahi zuten eta trataera nahiko biguna ematen zieten.

· Biluziak:
Gizonezkoa egiten da gehiago. Tradizio gotikoa jarraitzen dute. Emakumezkoen biluziak brontze txikietan agertzen dira, eskultura zaharrak imitatuz. Gizonezkoen biluziek lan handia eman zuten tailerretan. Eredu batzuk Michelangelok eginak dira: Baco eta beranduago David.

Materialak eta teknikak
Brontzeak beste material bitxiagoak ordezkatu zituen. Funditzen zen eta zizelkatzen zen azken amaiera emateko. Hasieran ez zen oso distiratsua. Marmolaren erabilera oso arrunta zen eta baita beste kareharriak ere. Eskultura batzuetan irudietan brontzezko detaileak egiten dira. Ondoak koloreztatuak ager daitezke.

Berpizkundeko Arkitektura

2008-01-17T15:15:00.000-08:00

Proportzioaren berraurkikunde bat ematen da. Proportzioa, zenbakia, neurria edertasun arkitektonikoaren oinarria dira. Horietatik orijinaltasuna eta handitasunaren kontzeptuak deribatuko dira. Jainkoaren ahalguztidun izatearen ahalmenak unibertsoa antolatzen dituzten legeak zuzentzen ditu. Arkitektura unibertsoko armonia erakutsi behar du. Proportzioko teoria giza gorputzen kanonarekin batzen da eta lege matematiko eta oinarrizko forma geometrikoak, zirkunferentzia eta karratu bezala, balio unibertsala duten normetan espresatzen dira. Multzo arkitektonikoaren proporzionalitate matematikoak (oinarria, altxatua, zutabeak, kapitelak, taulamenduak eta erlaitzak), Berpizkundeko eraikuntzak arrazionalki ulergarriak diren obratan bihurtzen du eta barruko egituraren ezaugarria hauen argitasuna da.

Berpizkundeko arkitekturako ezaugarriak
Berpizkundeko arkitektura bereizteko baliogarriak diren puntuak honako hauek dira:
-Hormetako azala baloratzen da. Silareak lantzen dira, kuxin forma emanez eta batzuetan diamante puntak bezala lantzen dira. Barrualdeak harmonikoki orekatuak dira: erlaitzak, pilastrak, enmarkaturiko zutabeak, e.a.
-Euskarriei dagokienez zutabea oinarrizkoa da, bai eraikitzeko bai dekoratzeko elementu bezala, bakarrik edo pilarekin konbinatuta. Orden klasiko guztiak erabiltzen dira.
-Berpizkundeko arkitektoak arku ojibala mespretxatzen du eta berriro erabiltzen du erdi puntuko arkua, orde klasikoko zutabe dotorez eutsita edo galeriak eta logiak osatuz, errepikapen erritmiko honekin eraikuntzako argitasun arrazionala azpimarratuz.
-Estalki motak berritu egiten dira. Egurrezkoak artesonatuekin estaltzen dira. Harrizkoetan gehienetan kanoi gangak, ertz gangakoak eta errebajatuak erabiltzen dira. Kupulak garrantzi berezia hartzen du, petxinen gainekoa izaten da, leihoz betetako danbor bat izaten du eta errematatzen da linterna batez barrualdea argitzeko.
-Dekoratzeko errepertorioa Antzinateko ereduetan oinarrituta dago. Fantastikoan naturako erresuma desberdinak nahasten dira, grutesko izenekoak dira. Dekorazio hau ordenatzen denean ardatz bertikal baten inguruan candelieri izena hartzen dute. Landare enborrak igotzen pilastretan erabiltzen dira, eta subientes, zintak, festonak, koroak eta medaioilak arruntak izaten dira ere.

Tipologia arkitektonikoa
Eraikuntza zibila erlijiosoaren parean jartzen da.

Arkitektura erlijiosoa: Tenplua
Elementu berriek arazoak planteatzen dituzte. Elementu klasiko eta kultuko beharretatik eratorritako beharrak eta liturgia lotu nahi ditu. Oinarrizko forma geometrikoetan oinarrituko da. Zirkulua eta karratua, kuboa eta esfera, zilindroa, forma egokienak dira.
Bi motakoak kontsolidatuko dira:
-Planta basilikalekoa: paleokristau basilikan inspiratua
-Planta zentralekoa: Panteoian inspiratua.
-Bi hauen fusioengatik planta basilikala eta alboko kaperak eta gurutzadura kupularekin duen eredua sortuko da.

Arkitektura zibila
Bi eraikuntza mota destakatzen dira: jauregia eta bila.

Jauregiak itxiak dira, solairu desberdinetan banaturik dagoen bloke batean; leihoak uniformeki banatzen dira altuera uniformeko solairuetan. Barrualdean zonalde guztiak logiaz inguraturiko patio baten aldeetan biltzen dira. Fatxadako bahoguneak enmarkatuak egoten dira eta erritmikoki errepikatzen diren elementu klasikoz dekoratzen dira.

Bila hirietatik kanpo dagoen etxe dotorea da. Ez dago fortifikatua. Eraikuntza paisaiarekin nahasten da, kubo sinple bat zokalo baten gainean honen nukleoa izanik. Logia ireki bat izaten du eta horrela terraza bat eratzen da etxeko blokearen inguruan.

Pintura Gotikoa

2008-01-14T04:42:00.000-08:00

Gotiko aurretik elizetan horrenbeste erabili zen horma pintura desagertu zen. Arkitektura gotikoak bere eraikinetako hormak leihoz bete zituen eta pinturak lehen okupatzen zuen espazioa desagertu zen beirategiei tokia uzteko. Era berean, gangetako altuera handiak eta gurutze gangak izateak zaildu egiten du pinturaren erabilera. Arrazoi hauetatik Europan taula gaineko pintura agertuko da, bereziki hormari itsatsitako erretauletan. Erretaulen azter ketak gotikoko pinturako azterketa egitea posible egiten du. Taula bakar batez osaturiko egitura batetik hiru taulez osaturiko beste batera pasatzen da, non alboetakoak mugikorrak diren, obra osoa ixteko. XIV. mendean erretaula gogorra eta taula anitzekin orokorra egiten da.

Erretaulak oinarri bat dauka behealdean, beste parteak baino txikiagoa, banku edo predela izenez ezagutzen dela. Obra kaletan antolatzen da, kale-tartez separaturik. Erdiko kalea besteak baino zabalagoa da. Erabilitako teknika, normalean, tenplea da, non koloreak aglutinatzeko arrautza gorringoa edo kola erabiltzen diren. XV. mendetik aurrera olioa erabiltzen hasten da; flamandarrek asmaturiko teknika honek olioa erabiltzen du aglutinante bezala.

Pintura gotikoaren bilakaeran honako garaiak edo estiloak bereizten dira:
-Gotiko lineala edo frantsesa (XIII. mendea)
-Italo-gotikoa edo trezentista (XIV. mendea)
-Nazioarteko estiloa (XIV. mendea)
-Flamandar estiloa (XV. mendea).

Gotiko lineala edo frantsesa.
XIII. mendean hasten da eta XIV. mendearen erdialdera arte jarraitzen du, azken garaian italo-gotikoarekin batera. Bere ezaugarri nagusia marrazketako lerroei emandako garrantzia da, koloreko masak mugatzeko. Masa hauek intentsitate handikoak dira, eta tonuen erabilera garrantzitsua da. Gaietan naturalismo ingenuoa da nagusi, eszena sinpleak ikusleek ondo ulertzeko. Garai honetako adierazpen nagusiak hiru obra motetan ikusten dira: horma pintura, taula gainekoa eta miniaturak.

Italo-gotikoa edo trezentista:
Estilo hau Italian agertu zen XIII. mendean eta XIV.ean Europa osotik zabaldu zen. Sakontasuna bilatzeko interesa dago eta perspektiba ikasten dute, baita giza gorputza eta argiaren garrantzia koloreekin erlazionatuz. Bestaldetik, frantziskotarren erreligiositate berriaren garapenak sentimenduko irudikapenera eramaten du, ikuslea hunkitu nahian. Obrak gero eta izaera intelektualagoa du. XIII. mendean, Toscana-ko eskolan, Kristoren irudia oso estilizatua egiten da, gorputza bihurgunetsua izanik eta gurutze forma duen euskarri baten gainean, alboko aldeak zabalduak dituela. Taula luzatuak agertzen dira, erretauletan bezala, santuaren tamaina handiagoko irudiekin, alboetako eszenak franjatan antolatzen diren bitartean. Italian Erroma, Siena eta Florentziako eskolak bereizten dira. Hauetan ondorengo Berpizkundeko oinarriak finkatu ziren. Behe Erdi Aroan lan egiten duten artisten artean garrantzitsuena Giotto da.

Nazioarteko estiloa.
Honekin hasten da XV. mendeko bilakaera piktorikoa. Europako erdialdean agertzen da gotiko lineala eta italiarra nahasten direnean. Honen ezaugarri nagusiak dira: anekdotaren eta espresiboaren balorazioa, irudien estilizazioa, lerro bihurgunetsuarekiko zaletasuna, tolestadura anitzen erabilera, mugimendua eta naturalistak dirudite hainbat elementuen irudikapena balio sinbolikoa besterik ez dutela. Hau guztia irudikatzen da teknika metikuloso batez. Estilo hau Berryko gortean eta Borgoñan garatzen da, oso inportantea izanik miniaturetan, gero eragina izango dutela Flamandarrengan. Espainian estilo hau Kataluniatik eta Gaztelatik zabalduko da.

Flandiar estiloa: Primitiboak.
XV. mendearen hasieran agertzen da. Ezaugarri nagusia olioaren erabilera aglutinante bezala da, koloreei bizitasun handiagoa ematen diela, distira handituz eta transparentziak eta kolore konposatuak egiteko aukera emanez. Konposaketak detailez beteta egon daitezke eta elementu minimoari garrantzia ematen diote ere. Espainiara bere eragina Kataluniatik sartu zen.

Eskultura Gotikoa

2008-01-13T04:12:00.000-08:00

Gotikoa erromanikoaren jarraipena izan arren, aldaketa garrantzitsu bat suposatu zuen, ez bakarrik arkitekturan, eskulturan eta beste ordenetan ere. Erromanikoko hieratismo eta geometrizaziotik naturalismoara pasatzen da. Mundua den moduan irudikatu nahi dute. Sinboloak desagertzen dira eta esanahi hori bakarrik arkitekturan mantentzen da. Keinuetako eta pertsonaien humanizazioa ematen da. Erromanikoko denborarik gabeko irudikapen unibertsalekin alderatua gotikoak momentua eta espazioa irudikatzen du. Horregatik eskulturan irudikaturiko pertsonaia emozioak eta edozein pertsonak sufritzen dituen aldaketak esperimentatzen du.Humanizaziorako bide hau bi fenomenoetan nabaritzen da, gotikoan gehien irudikatzen diren pertsonaiengan: Birjina haurrarekin eta Kristo gurutzean.

Birjinaren kasuan Mariak alaia eta maitagarria den emakume baten itxura hartzen du. Bere umearekin komunikatzen da, irribarre bat bere aurpegian izanik. Emakume gazte bat da, eta bakarrik bereizten dugu bere santutasuna aura eramaten duelako. Ez da berriz izango eserleku bat bere semearentzat, eskuan hartzen duela baizik bien arteko komunikazioa posible eginez.

Kristo, aldiz, minez josita agertzen da, benetako gizon bat bezala heriotzaren aurrean. Hiru hiltze ditu eta pasioko elementuak ditu: zauriak, koroa… Gorputza erori egiten da, besoetatik zintzilikatua egonez eta ez dago jantzita, bakarrik purutasun oihal bat estaltzen du bere gorputza.

Eskultura gotikoko pertsonaiek haien humanismoz beteak, jarrera bertikal, simetriko eta hieratikoak uzten dituzte, gero eta amaneratuagoak diren beste batzuk adoptatzeko, mugimenduko zentzu gero eta errealistago batekin.

Beste estilo artistikoak bezala, gotikoak bilakaera bat dauka XIII. mendeko klasizismotik edertasun lasai batean eta idealizazioan oinarriturik, XIV. mendeko amaneramendu eta estilizaziora, irudien luzapenean eta jarrera bihurgunetsuetan ikusten dela. Azken fasean Berpizkundeko hastapenekin koinzidituz, errege, burgesen eta aristokraten irudiak egiten dira.

Garai klasikoaren gaiak dira: Kristoren bizitza, Birjinaren bizitza, hagiografiak edo santuen bizitzak, begetalak eta abere fantastikoak (kapiteletan).

Kokapenari dagokionez, erromanikoko ohikoa dena mantentzen da: atarietako tinpanoak, kapitelak… baina beste batzuk gehitzen dira: atarietan parteluzeko irudiak protagonismo handiagoa lortzen du, eta kokapen berriak agertzen dira, batez ere hilobiak eta koruetako aulkiteriak, erretaulak, etab.

Hilobiak horman kokatuak egon daitezke, arkupe batean, edo independenteak izan daitezke. Kasu honetan ohe funerarioaren aldeak dekoratzen dira eta hau abereen gainean eusten da. Hildakoaren irudia agertzen da, etzanda edo otoitz egiten.

Aulkiteriek protagonismo lortzen dute. Egurrez egindakoak, erliebez beteta egoten dira. Hauekin batera pulpituak eta erretaulak egiten dira ere.

Arkitektura Gotikoa

2007-12-26T14:35:00.000-08:00

Erdi aroko garai ilunak pasatu ondoren eta munduaren amaiera ez zela gertatu ikusirik, munduaren kontzepzioa erabat aldatu zuen eta baita honekin artea ere. Aldaketa honen arrazoiak ez ditugu bilatu behar bakarrik aspektu ideologikoetan. Ekonomiak aurrerakada ederra izan zuen, merkataritzaren berreskurapenarekin eta hirien berpizkundearekin. Honen ondorioz, artea ez da soilik egongo erlijioaren zerbitzuan, bezero laikoen kopurua handitu baitzen.

Teknikoki berrikuntza garaia izan zen ere: hormak finagoak egingo dira eta ez da beharrezkoa izango kontrahormen erabilera. Hauen partez arbotanteak agertuko dira, gero eta altuagoak diren eraikuntza hauetako indarrak lurrera eramateko. Horma libre egonik leihoak irekiko dira eta gehienetan kolorezko beirategiz beteko dira. Arkuak altuagoak egiten dira eta horrela ojibak agertzen dira. Gangetarako gurutze ganga gehien erabilitakoa izango da.

Eraikuntzen tipologiari dagokionez katedrala eraikuntza esanguratsuena bada ere, ez da bakarra izango eta honen ondoan agertuko dira eraikuntza laikoak, udaletxeak eta lonjak bezala.

Geografikoki estiloa oso definitua egongo da, barietate nazionalak desberdinduz. Gotiko tradizionalena Frantziakoa da non katedralen fatxada H forma izaten du, bi dorrez mugatuta dagoelako eta arrosetoiak ia sistematikoki erabiltzen dira.

Alemaniako kasuak Frantziakoekin antza badute ere normalean altuera handiagoa izaten dute eta askotan dorre bakarra izaten dute.

Italian estilo desberdinagoa da. Erromanikoan gertatu zen bezala, kolore desberdinetako marmola erabiltzen jarraituko dute. Gainera erdi puntuko arkua gehienetan erabiliko dute, salbuespena izanik Milango katedrala.

Ingalaterran bertako Tudor estiloa erabiliko dute, arku bereziekin. Gangak abaniko forma izango dute eta katedralek espazio zabalak okupatuko dituzte, baina hauen altuera ez da kontinenteko beste batzuena bezala izango.

Espainian frantziar eragina oso nabaria da momentu honetan eraikitzen diren katedral nagusietan, haien artean Burgos, Leon, Toledo eta Sevilla.

Irudiaren Artea Erromanikoan

2007-12-04T04:43:00.000-08:00

Eskultura era pintura erromanikoa erlijioaren zerbitzuan egon ziren. Dekoratzeaz gain, irudi hauek izaera pedagogikoa zuten, hau da, irakurtzen eta idazten ez zekien jendeari Bibliako mezua irakastea sinpleak ulertzeko ziren irudien bidez. Zama ideologiko ikaragarria zuten irudi hauek, jendeari Jainkoaren beldur egon behar zuela irakasten ziotelako. Irudietan agertzen diren pertsonaiak Kristo epaile bezala aurkezten dute, askotan irudi beldurgarriz inguraturik. Eskultura arte garrantzitsu bat izan zen eta eskulturak toki zehatz batzuetan kokatzen ziren. Toki nagusia atariak ziren. Bertan tinpanoak zeukan garapenik handiena eta horretan Azken Epaiketako eszena agertzen zen. Honetan Kristo Pantokrator edo epaile bezala agertzen da, mandorlan eserita, bere inguruan tetramorfoa duela, hau da, lau ebangelisten sinboloak. Hauen inguruan edo azken epaiketako eszenak edo Apokalipsiko hogeita lau Gizon Zaharrak agertzen ziren. Arkiboltetan beste irudiak agertzen ziren, askotan artisauak, musikariak, erregeak e.a. eta atezangoetan santu eta beste pertsonai biblikoen irudiak. Eliza handia izanik parteluz edo mainela zuen eta horretan dekorazioren bat jartzen zen ere.

Eskulturako beste kokaguneak kapitelak dira, bereziki klaustroetakoak. Hauetan motibo desberdinak ager daitezke: Bibliako eszenak (erraztasunaz identifikatzen direla), abereak, bai Kristoren sinboloa direnak baita munstroak ere, edota motibo begetalak.

Eskulturako beste adierazpena exentoa da, oso tipologia espezifikoa izanik: Kristoak gurutzean edo Birjinak haurrarekin.

Gurutzilkatuak normalean bizirik egongo balira bezala agertzen dira, sufrimendua adierazten duten elementurik gabe. Lau hiltze izaten dituzte eta haien gorputza tente dago, erori gabe. Janzkerari dagokionez, soineko luze batez estaltzen dira, anatomia sinple hori erakutsi gabe. Metalezkoak zein egur polikromatukoak izaten ziren.

Birjina haurrarekin oro irudi estatikoa da. Normalean aulki baten papera betetzen duelarik, umea haren magalean izateko. Biak agertzen dira bedeinkatzen, aurrera begira, eta haien arteko komunikaziorik gabe. Egur polikromatuan egiten dira.

Pinturari dagokionez, erlijiosoa da eta eliz barruan egiten da. Irudi nagusiak absidetan kokatzen dira eta gai nagusia Pantokrator eta Birjina dira. Irudi hauetan sailkapen bat dago: erdian, goian, Kristo, inguruan tetramorfoak dituela, beherago beste pertsonai sakratuak eta beheko bandatan landareak etab. ager daitezke. Hondoari kolorea ematen diote, baina kolore uniformeko bandak egiten dituzte horretarako. Perspektiba ez da erabiltzen eta sakontasuneko inpresioa emateko lerro beltz paraleloak erabiltzen dira. Kolore lauak izaten dira eta irudiak marra beltz lodi batez perfilatuak daude.

Arkitektura Erromanikoa

2007-11-30T04:24:00.000-08:00

Arkitektura erromanikoa Cluny abatetxe frantsesean sortutako artea da. Erromesaldiekin lotuta dago eta Erdi Aroko Europa banatuta hartan aurkitzen den estilo uniformea da, tokian tokiko barietateak baditu ere.

Arkitektura honetako eraikuntzarik esanguratsuena eliza da, erromesalditako katedrala edo herrietako eliza txikia izanik. Elementu teknikoei dagokienez, erdi puntuko arkua eta kanoi ganga erabiltzen du. Beste ezaugarri garrantzitsu bat bere hormen loditasuna da eta bao-uneren eskasia da. Elementu sostengarri bezala kontrahormak erabiltzen du eta honek zaildu egiten du leihoak irekitzea.

Elizek gurutze latineko forma izaten dute, normalean hiru nabeekin, erdikoa alboetakoak baino altuagoa eta zabalagoa delarik. Nabe nagusiaren perpendikularra den beste nabea transepto izenekoa da eta bi nabeak elkartzen diren puntua gurutzadura da. Honen gainean normalean dorre bat altxatzen da. Elizako “burua”-ri abside deritzo eta normalean borobila izaten da.Leihoen eskasia dela eta, barrualdeak oso ilunak dira eta otoitz egitera gonbidatzen dute.

Sinbologia oso garrantzitsua da arte honetan ere. Lerro zuzenak aurkitzen dira “lurreko” partearekin lotuak dauden elementuetan, “zerua”-rekin edota dibinitatearekin loturiko horietan (absidea bezala) lerro borobila, perfektuena erabiltzen den bitartean.

Dekorazioari dagokionez, eskultura eta pintura honen zerbitzuan daude: eskultura fatxadako tinpanoetan eta zutabetako kapiteletan erabiltzen da eta klaustroa baldin badago, bertako kapiteletan ere. Pintura absideen dekorazioan erabiltzen da. Bi manifestazio artistikoek helburu erlijioso pedagogikoa dute.

Garai honetako beste eraikuntzak monasterioak eta gazteluak dira. Monasterioak eraikuntza multzo erlijiosoak dira, non elizaz aparte bizitza komuneko eta kulturarekin lotutako eraikuntzak dauden. Gazteluak defentsibak ziren eta garrantzi handiena zeukaten musulmanen kontrolpean zeuden tokietan.

Erretratu erromatarraren bilakaera

2007-10-09T02:26:00.000-07:00

Erromatar eskulturan erretratua adierazpen nagusienetariko bat da. Honek ez du esan nahi ez dela beste eskultura mota egongo, erliebeak bezala, hainbat monumentu konmemoratiboen izaera justifikatzen dutela baina gehien zabaldutako adierazpena gizakien errepresentazioa da.

Dirudienez tradizio hau arbasoen errepresentatzeko zaletasunarekin lotuta dago. Etxe patrizioetan haien familiako hildakoen maskarak edo bustoak izaten zituzten. Hau elkartu zen politikoak eta beste noble batzuk irudikatzeko ohiturarekin.

Orokorki esan daiteke erromatar erretratuan ziklo estilistikoak ematen direla eta horrela batzuetan naturalismo zorrotza nagusitzen den bitartean, beste batzuetan idealizatzeko joera nabarmena ematen da.

Errepublika garaian egiazko pertsonaiak irudikatu nahi zuten, haien akatsekin eta guztiz. Oso normala zen gorputzeko eredu batzuk egitea eta ondoren hauetan egokitzea benetako erretratu bat.

Augusturekin hasita enperadoreek erabili zuten eskultura propaganda egiteko modu bat bezala eta haien irudian inperio osoan zehar banatzen zuten. Garai honetako erretratuak naturalistak badira ere, idealizatzeko joera dute, dinastiako aspektu batzuk adierazi nahian eta pertsonaiak haien momentu gorenetan irudikatuz.

Flaviar dinastiarekin berriro errealismorako aldaketa eman zen. Tekniken menperakuntza aldaketak posible egin zituen eta horrela, trepanoz egindako ile kizkurrak edo emakumezkoen orrazkera konplikatuak aurkitzen ditugu.

Adrianoren garaian enperadoreak agertuko dira bizarrarekin baina haien adina beti mantenduz, egoera ideal batean. Antoninoen dinastiarekin bizarraren erabilera mantenduko da baina pertsonaien nortasuna adierazi nahi duten, tipo oso espresiboak lortuz, bere gorenera Severatar dinastiarekin iritsiko direla.

Garai honetatik aurrera orrazkera berriz aldatuko da eta enperadoreak ile oso motzarekin agertuko dira baina espresioa mantenduz.

Inperioren amaiera aldera geometrizazio bat ematen da, Tetrarken irudietan ikus daitekeen moduan. Joera abstraktuak somatzen dira eta irudiak indibidualak izan beharrean estereotipoak dira. Constantinoaren erretratuak ildo honetatik jarraituko dira eta horrela naturalistak ez diren irudiak egingo dira. Hauek izango dute jarraipena Bizantzioko artean.

Arkitekturako erabilgarritasuna

2007-10-01T05:20:00.000-07:00

Erromatar arkitekturak bi ezaugarri nagusi ditu. Alde batetik, beste kulturetako sintesi bat egiteko gai izatea eta bigarrena, euren obra guztiek edertasuneko aspektua zaintzeaz gain praktikotasunez betetako ereduak izatea.

Erromatarrek arkitektura klasikoko elementuaz baliatu ziren, espreski hiru ordenak, doriarra, joniarra eta korintiarra eta hauei gehitu zizkieten haiek sortutako beste batzuk, konposatua eta toskaniarra bezala. Honetaz gain, sistema dinteldua erabiltzeaz gain ganga eta kupula sistematikoki erabili zituzten ere.

Eraikuntzen tipologia oso aberatsa da, ohiko tenpluetan hasita hirietan beharrezkoak diren edozein eraikuntza zibilera arte. Ikuskizunetako eraikuntzetako lan bikainak egin zituzten eta baita behar arruntak asetzeko beharrezkoak ziren elementuak ere, errepideak edo ubideak bezala.

Obra hauek guztiak ingenieritzako lan bikainak dira eta haietan konbinatzen dira erromatarren gusto estetikoak, ordenen konbinaketa bezala edo haien eskulturak.

Arte hau ez dago pentsatuta bakarrik edertasuna irudikatzeko, praktikotasuna eta zerbitzu batera dedikatua egotera baizik.

Bideo bat ikusteko, sakatu beheko irudian:

Edertasuneko irudikapena

2007-09-19T07:41:00.000-07:00

Grekoen arteko oinarri bat gauzak gizakiaren arabera egitea zen. Haien arkitektura horrela zegoen pentsatuta eta eskulturarekin antzeko zerbait egin zuten. Greziar eskulturako bilakaeran zehar gizakia bihurtzen da protagonista nagusia baina desberdintasunak nabarmenak dira garaiaren arabera.

Aro arkaikoan irudiek Egipto eta Ekialdeko beste inperioen eragina erakusten dute. Gizonezko eskulturak, kuros, edo nesken eskulturak, koré, egiten dira. Ezaugarri komun batzuk dituzte: mugimendu falta, egitura oso zuzena, askotan tutuak izango balira bezala, espresiorik gabeko aurpegiak, almendra itxurako begiekin eta ilea buruari erabat pegatuta. Kuroi beti daude biluzik eta korai peploz jantziak. Frontoietako irudietan ezaugarri tipikoa da irribarre berezi bat, eginetiko izenekoa.

Aro klasikoan edertasuneko kezka oso nabaria da. Irudikatutako pertsonaiak benetako atletak izaten dira, gorputz perfektuekin. Giharretako analisia sakona erakusten dute eta askotan mugimendu eta jarrera naturalistak erakusten dute baina aurpegiak ez dira oso espresiboak. Autore ezagunak daude, haien artean Miron, mugimendua kaptatzen duen artista; Policleto, kanona finkatzen duen eskultorea; Fidias, bere garaiko eskultorerik famatuena, oihal bustien teknika erabiltzen duena eta Partenoiko lanen autorez izan zena; Lisipo, kanona luzatzen duela estereotipo luzeagoak sortuz; Scopas, patetismoa irudikatzeko gai dena eta Praxitele, irudi delikatu eta idealizatuak egiten duela, postura berezi batekin, gorputza beti hanka batean eutsita dutela bihurgune bat sortuz.

Aro helenistikoan perfekzio teknikoa lortzeaz gain gaien aberastasuna ematen da ere. Artisten kezka nagusia gizakien nortasuna eta sentimenduak irudikatzea da, horrela ez dute arazorik bizioak, deformazioak eta dramak irudikatzeko. Garai honetan pertsona zaharrak, umeak, desesperaturik daudenak edo mugimenduz beteriko multzoak aurkitzen ditugu. Adibideen artea Atsoa mozkortuta, Galiarra bere buruaz beste egiten, Farnesio Zezena, Ahatearen umea, Laokoon bere semeekin, Samotraziako garaipena edota Miloko benusa aurkitzen dira.

Bideo bat ikusteko irudi honetan klikatu:

Burdinazko siluetak

2007-07-25T02:50:00.001-07:00

Zaragozan jaiotako Pablo Gargallo Parisen formatu zen artista bezala, batez ere kubisten inguruan.

Julio Gonzalezen eraginez burdinazko eskultura garatu zuen hiru dimentsioetako tresnak metalezko plaka lauaz eginez eta baita papera eta kartoia erabiliz. Hauetako eskultura batzuek minimalistak dirudite: askotan aurpegi bateko erdia, besterik ez du egiten edo atal batzuk falta dira edo zuloz beteta daude.

Eskultura tradizionalagoak egin zituen ere, brontzez, marmolez edo beste materialez. Greta Garborengan inspiraturiko obra desberdinak egin zituen.

Bere lan ezagunena Profeta da. 1933.ean egina, zuluaren eskulturako kontzeptu kubista bere gorenera eraman zuen. Honetaz gain, eskultura honek energi espresionistaz beteta badago ere, sinbologia biblikoa ondo irudikatzen duelako. Irudia sinplea da baina egitura oso konplexua da. Hutsunea irudikatu nahi du eskulturako ideia nagusien aurka joaten, bolumena ematean datzala. Eskultura hau osatzen duten laminak ez dira bloke bakar bat, haien artean kurbatu eta nahasten den multzo bat baizik. Argia azaletik irristatzen da, barruan sartzen da eta klaroskuroko guneak sortzen ditu.

Oihukatzen dagoen gizon boteretsua da, esku bat altxatua duela, hizlari bezala, bestearekin makila heltzen duen bitartean. Itxurarekiko kezka oso nabaria da. Argi dago autoreak ez zuela irudi abstraktu bat egin nahi. Sakontasuna ez da aurretik ikusita bakarrik eta zati eta hutsuneen bidez lortzen da. Lerroek eta azalek bururantz bideratzen gaituzte, eta baita ahorantz ere, bolumena negatiboan sortuz. Espresio handiena kanpoaldea eta barrualdea lotzean lortzen da. Kubismoa gogoratzen badu ere, espresionismoko planteamendu espiritualak, gogortasuna, agresibitatea eta izaera erakusten ditu.

PERFEKZIO KLASIKOA?

2007-07-25T02:07:00.000-07:00

Arte klasikoa betidanik kontsideratua izan da perfekzioaren eredua bezala eta hau horrela da kontutan harturik perfekzioko itxura lortzen du diseinatuta dagoen ikuspuntutik ikusia izateko.

Grekoek gauzak gizakiaren neurrian egiten zuten (gizonaren neurrian, hobeto esanda, emakumezkoak bigarren mailako izakiak zirelako gizarte hartan!). Hau oso garbi geratzen da eskulturan baina zer gertatzen da arkitekturarekin?

Greziar arkitektura ordenetako kontzeptua sortu zuen eta horrela kronologikoki hiru orden aurkitzen ditugu: doriarra, joniarra eta korintiarra. Orden hauetako neurriak eta proportzioak desberdinak dira eta bereizteko elementu nagusiak zutabeak eta taulamenduak dira.

Eraikuntzen artean tenplua esanguratsuena da baina honek ez du esan nahi beste eraikuntzarik ez dagoenik. Horrela antzokiak, stoak, etxeak, altxorrak, palestrak, etab aurkitzen ditugu.

Behar bada ezagunena den eraikuntza Atenaseko akropolian eraikitako Partenoia da. Tenplu hau arte klasikoaren eredutzat hartzen da eta bere proportzioak perfekzioaren sinboloa bilakatu dira baina hori bakarrik da begi bistaz ikusten duguna. Grekoek ospakizun erlijiosoak tenpluetatik kanpo egiten zuten eta horregatik interesatzen zitzaien eraikuntzaren itxura perfektua izatea ikusten zen puntutik baina honek eskatzen zuen hainbat akats txiki sartzea, distantziatik itxura perfektua emateko. Era honetan, fatxadetako zutabeen arteko distantzia ez da beti berdina eta izkinetako zutabeen lodiera desberdina da ere. Bestaldetik, zutabeen fustea zabaltzen da erdialdean (entasi) bestela urrutitik meheegia agertuko litzateke. Taulamenduan ere honelako konponketak erabiltzen dituzte, eta horrela erdialdean kurbatu egiten da urrutitik zuzen zuzena ikusia ahal izateko. Beraz, perfekzio honek ikerketa optiko sakonak eskatzen zuen baina lortutako efektua harrigarria da benetan.

Bekatuen eta erlijiosidadearen arteko borroka

2007-06-29T03:21:00.000-07:00

El Bosco Herbeheretan jaiotako artista ezagunenetariko bat da. Bere obrak besteen lanekin zerikusirik ez dauka.

Teknikoki alla prima margotzen du, hau da, olioko lehen pintzeladaz, konponketak egin gabe. Dena den aldez aurretiko marrazkiak eta proiektuak oso minuziosoak omen ziren. Berritzailea da ere erabilitako koloreen erabileraz, kontraste handiko eta tonalitate ausartekin.

Gaiei dagokienez, sainduak eta bulneragarriak diren pertsonai arruntak egiten ditu, baina gehienek karikaturako kutxu bat izaten dute eta jendearengan enpatia sortzen dute.

(Bideoa ikusi nahi baduzu saka ezazu ezkerreko laukian)

Dena den, bere arte lanetako elementurik deigarriena bere surrealismoa da. Bere obretan sarkasmoa eta irudi oniriko eta groteskoak destakatzen dira. Hau esplikatu da alkimia, magia, bestiarioak, tesaurus, hagiografiei erreferentziak egiten. Gainera, 1500. urtearen inguruan ideia apokaliptikoak zabaldu ziren. Honen eraginez bere lanetan mezu moralista bat dago, satiraz beteta. Erdi Aroko elementu asko izan arren, Aro Modernoko humanismoa aurreratzen du.
Bere artelan famatuenen artean Delizietako lorategia, Bekatu kapitalen mahaia eta Lastoaren gurdia aipa daitezke.

Eta artelana kubo bihurtu zen...

2007-05-29T13:44:00.000-07:00

1907 Kubismoaren hasierako data bezala hartzen da, data honetan Picasso eta Braque elkartu zirelako.
`Les demoiselles d´Avignon´arte honetako abiapuntu bezala hartzen da. Hortik aurrera Picassok tradizioa baztertzen du kubismoa aurreko guztiarekin bakarrik apurtzen uler daitekeelako.
Louis Vauxcelles mugimenduari izena eman zion komentatzerakoan forma hauek `bizarreries cubiques´zirela.

Kubismoan ez dago ezer teorikoa, dena aurkikuntza da:
- Planoen independentzia eta autonomia: bolumen handiak hausten dira txikiagoak diren beste batzuetan. Kontornoko lerroak apurtzean lerroa apurtzen da ere, kaleidoskopio batean bezala.
- Perspektiba anitza: plano bakoitza autonomoa da. Angeluak bidertzen dira eta horrela objektu bat ikuspuntu desberdinetatik batera ikusten dugu.
- Argia eta itzala desagertzen dira: bolumenaren deskonposaketaren ondorioa da.
- Tokiko kolorea: koloreak ez du garrantzirik, toke txikiz aplikatzen da, eta edozein tresnarako baliogarria da.
- Geometrismoa: konposaketak irudi geometrikoz beteta daude. Naturako formak zilindroak, konoak, esferak eta kuboen bidez irudikatzen dira. Begiak formak kaptatzen ditu eta pintorearen buruak sinplifikatu egiten ditu. Cezannek aurreratu zuen premisa hau.
- Oinarri filosofikoa: filosofo batzuen lana garrantzitsua da, Bergson bezala. Honek esaten du ikusleak bere memorian objektuari buruzko informazio handia duela eta esperientzia hori intelektoaren oinarria da. Pintore kubistek hau aplikatzen dute: ez dute errealitatea islatzen, artistak errealitate hori buruz duen ideia baizik. Mugimendu honetako artista nagusiak Picasso, Braque eta Juan Gris dira. Gainera arte honekin lotzen dira ere beste artisten lana, Delaunay eta Legerrena bezala.

Kubismoaren bilakaera:

· Fase analitikoa: Hasieran natura ikertzen zuten gero desegiteko. Identifikagaitzak diren plano batzuen bilduma da lana.

· Fase hermetikoa: Obren irakurketa zaila sinplifikatzeko artistek pistak uzten dituzte, detaile figuratiboak txertatuz eta elementuak sinplifikatuz ulermena errazteko: musika tresnak, etab. Garai honetan elementu errealistak agertu ziren ere, inprentako letrak edo zenbakiak, egunkari zatiak, etiketak… Egurra edo marmola imitatzen dira tresnen ideia emateko.

· Fase sintetikoa: collagea eskulturako aitzindari bezala: Pausu bat gehiago eman zen: ez dira gauzak imitatzen zuzenean pegatzen direla baizik. Hauek dira Papier collé. Edozein materiala pegatzea posible zen eta honekin Collagea jaio zen.
Braque izan zen teknika hau erabili zuen lehena. Horrela lortzen da artea eta bizitza lotzea. Benetako erreferente bat lortzeko aukera ematen du. Pintura errebisatzen da horrela eta artistarentzat aukera desberdinak irekitzen dira. Orain ez da bakarrik margotzen, gehitu eta eraiki egiten dela baizik. Eraikitzeko teknika honek hirugarren dimentsioaren aukerak aurkezten ditu eta eskulturako bideak irekitzen dira.

Collage hauetan inspiratuko dira ere dadaistek egindako Ready-made, Duchamp sistematikoki erabiliko dituela.

Kubismotik etorriko dira beste estiloak zeinetan koloreak protagonismo handiagoa izango duen, Legerren obretan bezala. Baita forma sinple hauek koloreztatuz beste mugimendu bat sortuko da, orfismoa, Sonia eta Robert Delaunay praktikaturikoa.

Mundua pakete batean

2007-05-28T07:18:00.000-07:00

Christo jatorri bulgariarra duen artista amerikano bat da. Bere obra oso berezia, eta baita eztabaidatua ere bada: edozein gauza pakete bihurtzen du eta, arte kontzeptual modernoaren adibide estremoetariko batzuk egiten. 1958 eta 1964 artean Frantzian bizi zen eta ondoren Estatu Batuetara joan zen.

Bere lehenengo lanak `empaquetages´ ziren, eta hauetan botilak, latak edo kutxak enpaketatzen zituen oihal edo plastikoak. Denborarekin gauza handiagoak enpaketatzen hasi zen, eraikuntzak bezala, eta askotan eraikin enblematikoak aukeratzen zituen: Pariseko Pont Neuf edo Berlingo Reichtag.

Naturarekin erlazionaturiko obrak baditu ere, Running Fence bezala, bere obra handiena, 40 Km baino gehiago zituena. Hau Valley Curtainekin batera abangoardiako zuzendariek egindako dokumentalen gaia izan ziren. Irlak eta zuhaitzak enpaketatu ditu ere.

Bere azken obren artean New York-eko Central Park-en egindako ateak edo momentuan prozesuan dauden Over the River eta Mastaba aurkitzen dira. Azkeneko hau egiteko kupelak metatuko ditu eta gero oihalekin estali.

Obra hauek egiteko, zailtasun teknikoaz gain, behar diren baimenak lortu behar ditu eta hau aspektu konplikatu bat izan daiteke.

(Irudian klikatuz obra honen instalazioa eta aspektu tekniko zein artistikoei buruzko bideo bat ikus dezakezue).

Jeanne Claude artistarekin kolaboratzen du bere proiektuetan.

Modernitatea eta Euskal Artea

2007-05-27T15:06:00.000-07:00

Alberto Palacio-k, arkitekto eta injenieru bizkaitarrak, zubi hau egin zuen Nerbioi ibaiko bi aldeak lotzeko. Zubiak pertsonak garraiatzeaz gain zama mugitzeko erabilgarria izan behar zuen ere. Era berean, transbordadoreak ez zuen oztoporik suposatuko itsasontzien mugimendurako.

Zubia 1890 eta 1891. artean gauzatu zen. Hasierako prospekzioak garrantzi handikoak izan ziren, euskarriak finkatzera bideratuta zeudelako. Zimenduak egin ondoren burdinazko dorreak eta egiturak altxatu ziren. Junturak errematxez egin ziren, garai hartan soldadura erabiltzen ez zelako.

Zubi honetan erabili ziren momentu historiko horretan beste tokietan erabilitako teknika berdinak. Proiektuak oso desberdinak badira ere, guztien burura etortzen da Eiffel Dorrea, burdinez egindako egitura handi bat izanik. Material berrien erabilera normala bilakatuko da mota honetako eraikuntzetan eta anitzak dira adibideak. Honen arrazoia sinple da: egitura sendoak egiteko aukera ematen du baina era berean lirainagoak dira, pisu gutxiago dute eta eraikitzeko kosteak mugatuagoak dira ere.

Botero: estetika ahaztu ezina.

2007-05-26T15:13:00.000-07:00

Fernando Botero artista kolonbianoaren lana oso ezaguna da. Bere irudi lodiak bere estiloko ezaugarri nagusia bihurtu dira eta identifikatzeko oso erraza da, beste artisten artelanekin zerikusi gutxi duelako.

Bere teknikak bilakaera bat izan du urteetan zehar. Hasieran ohiturako eszenak egiten zituen, pintzelada solte eta kolore apalez.

Mexikora bidaiatu ondoren bere bolumenak “naif” artearekin lotzen dira. Arte mota hau oso estimatua da Karibe inguruko herrietan. Horrela gaur egunean Boterismo bezala ezagutzen dugun estiloa jaio zen, irudi handiz, lodi xamarrak eta espresionismo figuratiborako esanguratsuak direlarik.

Botero gainera bere herriko egoera biolentoaren kritikoa da. Batzuetan bere obrak polemika handia sortu dute.

Bere formazio urteetan arteko gune nagusietatik pasatu zen eta obra klasikoak ondo ezagutu zituen. Askotan obra hauetako bere interpretazio oso pertsonala egiten du. Guztietan kontutan hartzen du hasierako irudia baina elementuak aldatzen ditu, bere ezaugarri estetikoak gehitzeaz gain.

Hauetaz aparte bere obra pertsonalagoak egiten ditu ere, horietako asko bere Colombiako tradizioak eta usadioak islatzen dutelarik.

Frida Kahlo: artista hautsi baten lana

2007-04-16T16:07:00.000-07:00

Frida Kahlok artista gutxi bezala errepresentatzen du surrealismoko mundua. Dena den, bere kasua berezia da, beste artistengan paranoia dena bere kasuan benetako minei eta sentimendu garratzei erantzuna ematen die.

Emakume honek istripu larri baten ondoren margotzeari ekin zion eta bere mihisetan bere sentimenduak, beldurrak eta frustrazioak irudikatzen du autore gutxi egiten duten sakontasunaz eta hizkuntza sinple eta zuzenak: bere gorputza minduta, bere zailtasunak ibiltzeko, bere amatasuneko antsia frustratua. Obra guztietan mina hori oso nabaria da odolez zikintzen diren irudi batzuekin.

Hauekin batera bere herrialdekiko maitasuna ozenki aldarrikatzen du: Mexiko eta honek inplikatzen duen guztia: indigenismoa, landaretza eta fauna berezia, sinismena erlijioso sakonak, erlijio eta surperstizio nahasketa direla. Bere obretan konbinatzen dira Guadalupeko birjina, jainko-jainkosa aztekak eta heriotzako kultua. Hau guztiaren testigua den emakume hau indigena bat bezala islatzen da, natura berezi batean, aberez inguraturik eta artisautzako bitxiekin ornituta.

Bere inguruan agertzen dira ere bere bizitzako izan ziren pertsonak: bere familiakoak, bere amoranteak eta Diego, Diego Rivera margolari handia, bere senarra. Elefantea eta usoa bezala deitzen zuten bikotea haien arteko desberdintasuna horren nabaria zen eta. Askotan ikusten ditugu haien aurpegiak besteen lanetan, elkarlaneko eta konplizitateko sinbolo bezala.

Gorputz fragileko emakume honek indarrez beteriko obra bat utzi zigun, bere bizitza gogoratzeko, bere herriko kultura babesteko. Kolorez beteriko forma ondo mugatuak, teknika oso prezisoz egindak baina beste gauza guztien gainetik sentimenduz kargaturik.

Oharra: Irudi guztietan bideo bat ikusteko aukera duzue. Frida Kahlo-ren lana gustokoa baldin baduzue ez galdu!

Garai modernoen eraginak: Pop Art

2007-04-09T00:13:00.000-07:00

Abangoardietako kapitulu bereia okupatzen du Andy Warhol-ek sortutako Pop Art. Artista honekin modan jarri ziren tresna arruntak, eguneroko bizitzako elementuak, polaroid argazkiak, batzutan sinpletasun osoz errepresentatuak, beste batzutan kolore anitz eta psikodelikoekin. Era batean edo bestean, arte honek gizarteko aldaketetako testigantza eman nahi du.

Teknikoki artistak oso lan desberdina egiten dute eta arteko arlo guztietan aurki ditzakegu honen adibideak: pintura, eskultura, argazkilaritza, etab. Denek dute amankomunean eguneroko tresnen irudikapena, publizitateko hizkuntza eta formen sinplifikazioa.

Materialak modernoak izaten dira ere, askotan akrilikoak. Irudietan batzutan material desberdinak txertatzen dira. Lerroek protagonismo handia hartzen dute, gauzak mugatzeko, profilak ondo definituz eta desberdinduz, komiki bezalako eszenak egiten dira, askotan hitzak eta dena irudikatzen dutela.

Arte honen helburua ulertzeko erreza izan daiteken zerbait errepresentatzea da. Artista nagusien artean Warhol, Lichtenstein, Rosenquist, Oldemburg, Wesselman, eta beste izen asko aipa daitezke. Sarrera honetako irudietan aukera duzue Youtube-ko bideo pare bat ikusteko abangoardia honetako obra anitzekin.